Category

Thông tin về rủi ro do thiên tai và các lệnh sơ tán tại Nhật Bản

001
10/07/2026

Những năm gần đây, biến đổi khí hậu đã dẫn đến sự gia tăng lũ lụt và sạt lở đất do mưa lớn. Do đó, những thông tin thời tiết và các lệnh sơ tán thường xuyên được ban hành tại Nhật Bản. Việc hiểu đúng ý nghĩa của những thông tin này và có hành động thích hợp từ sớm là rất quan trọng để bảo vệ tính mạng của bản thân và gia đình. Bài viết này sẽ giới thiệu về nhữn thông tin rủi ro do thiên tai và các lệnh sơ tán này.
※ Ảnh trên cùng được lấy từ bản tin NHK (ngày 3 tháng 6 năm 2026).

1. Tóm tắt thông tin về những loại thiên tai hiện nay

Cấp độ cảnh báo Ví dụ về thông tin mới Hành động của cư dân
Cấp độ 1 Thông tin cảnh báo sớm Chú ý cập nhật thông tin mới nhất
Cấp độ 2 Khuyến cáo Xác nhận quy trình sơ tán
Cấp độ 3 Cảnh báo 〇〇 Người cao tuổi v.v nên bắt đầu sơ tán
Cấp độ 4 Cảnh báo nguy hiểm 〇〇 Sơ tán tất cả mọi người
Cấp độ 5 Cảnh báo đặc biệt nguy hiểm 〇〇 Sử dụng những biện pháp tốt nhất để bảo vệ tính mạng

Thông tin về rủi ro do thiên tai mới

Vào tháng 5 năm 2026, Cơ quan Khí tượng Nhật Bản đã sửa đổi hệ thống thông tin thời tiết phòng chống thiên tai. Tên gọi và cấu trúc thông tin đã được sắp xếp lại để giúp người dân dễ dàng hiểu hơn về các nguy cơ do mưa lớn và lũ lụt.

Trước đây, các cảnh báo và khuyến cáo của Cơ quan Khí tượng Nhật Bản có nhiều tên gọi khác nhau, chẳng hạn như “cảnh báo mưa lớn” hay “thông tin cảnh báo sạt lở đất”, gây khó khăn trong việc hiểu rõ mức độ cần thiết phải sơ tán. Hiện nay, mức độ cảnh báo đã được ghi rõ trong tên của thông báo.

Sự khác biệt giữa thông tin về rủi ro thiên tai và thông tin sơ tán

Thông tin về nguy cơ thiên tai chủ yếu do Cơ quan Khí tượng Nhật Bản ban hành, trong khi thông tin sơ tán do thị trưởng của mỗi thành phố, thị trấn và làng xã (bao gồm cả thị trưởng của 23 quận ở Tokyo) ban hành.

Dựa trên các “cảnh báo nguy hiểm” và thông tin khác, các đô thị sẽ tiến hành đánh giá toàn diện tình hình địa phương và ban hành lệnh sơ tán. Trước đây, cũng có các “khuyến cáo sơ tán”, nhưng hiện nay chỉ ban hành “lệnh sơ tán”.

“Lệnh sơ tán” có mang tính bắt buộc không?

Về mặt pháp lý thì người dân không có nghĩa vụ phải tuân theo “lệnh sơ tán”. Nói cách khác, sẽ không có hình phạt nào đối với việc không sơ tán. “Lệnh sơ tán” do chính quyền địa phương ban hành tại Nhật Bản được coi là lời kêu gọi sơ tán mạnh mẽ từ phía chính quyền

Tuy nhiên, vì chính phủ đã phân tích nhiều thông tin khác nhau để xác định sự cần thiết của việc sơ tán, nên việc sơ tán ngay lập tức khi nhận được “lệnh sơ tán” là vô cùng quan trọng. Điều này sẽ giúp bảo vệ sự an toàn của chính bạn.

2. Những khác biệt so với các thông tin về thiên tai trước đây

Thiết lập mức cảnh báo mới “Cảnh báo nguy hiểm (Cấp độ 4)”

Cho đến năm 2026, hệ thống thông tin rủi ro thiên tai của Cơ quan Khí tượng Nhật Bản bao gồm ba cấp độ: “khuyến cáo”, “cảnh báo” và “cảnh báo đặc biệt”. Từ tháng 5 năm 2026, một cấp độ mới, cấp 4 “cảnh báo nguy hiểm”, đã được đưa vào sử dụng.

Ví dụ:
Cấp độ 4: Cảnh báo mưa lớn gây nguy hiểm
Cấp độ 4: Cảnh báo sạt lở đất gây nguy hiểm
Cấp độ 4: Cảnh báo lũ trên sông gây nguy hiểm

Theo hệ thống cũ, tên các cảnh báo không được tiêu chuẩn hóa, chẳng hạn như “cảnh báo sạt lở đất gây nguy hiểm”, “thông tin nguy cơ lũ lụt” và “cảnh báo đặc biệt mưa lớn”, gây khó khăn trong việc xác định “liệu thông tin hiện tại có chỉ ra sự cần thiết phải sơ tán hay không?”.

Theo hệ thống hiện hành, mọi thứ được phân loại theo cấp độ cảnh báo từ 1 đến 5, giúp dễ dàng đưa ra các quyết định như “nếu cấp độ cảnh báo là 4 thì mọi người cần phải sơ tán”.

Mở rộng phạm vi “Cảnh báo đặc biệt (Cấp độ 5)”

Đối với “cảnh báo đặc biệt”, trước đây trọng tâm là cảnh báo dành cho mưa lớn, nhưng nay các cảnh báo như “cảnh báo đặc biệt về lũ lụt sông ngòi” hay “cảnh báo đặc biệt về triều cường” đã được thiết lập. “Cảnh báo đặc biệt” được xếp vào cấp độ 5, và một khi cảnh báo này được phát ra thì tình hình đã ở mức cực kỳ nguy hiểm.

Lệnh sơ tán cho người dân sẽ được ban hành ở cấp độ 4 “cảnh báo nguy hiểm”. Việc sơ tán thường trở nên khó khăn khi cấp độ 5 “cảnh báo đặc biệt” được ban hành. Chúng tôi đặc biệt khuyến nghị bạn nên sơ tán ở giai đoạn “lệnh sơ tán” được ban hành cùng với cấp độ 4 “cảnh báo nguy hiểm”.

Những thay đổi về thông tin lũ lụt sông ngòi

Hệ thống “cảnh báo và khuyến cáo về lũ lụt” trước đây giờ đã được sửa đổi. Đặc biệt, đối với các con sông thuộc diện dự báo lũ lụt, mức độ rủi ro lũ lụt của mỗi con sông hiện được thể hiện trực tiếp hơn.

Ví dụ:
Cảnh báo lũ trên sông (Cấp độ 3)
Cảnh báo lũ trên sông gây nguy hiểm (Cấp độ 4)
Cảnh báo đặc biệt về lũ trên sông (Cấp độ 5)

3. “Dải mưa tuyến tính” là gì?

Theo bản tin NHK (ngày 3 tháng 6 năm 2026)

Định nghĩa về dải mưa tuyến tính

“Dải mưa tuyến tính” là hiện tượng mà trong đó các đám mây tích điện (mây dông) hình thành và phát triển liên tiếp, di chuyển qua hoặc lưu lại trong cùng một khu vực, gây ra mưa lớn kéo dài nhiều giờ ở khu vực dọc theo dải mây đó.

Do đó, không hề hiếm gặp khi thấy “hàng trăm milimét mưa trong một ngày” hoặc “lượng mưa trong một ngày nhiều hơn lượng mưa của cả một tháng bình thường”. Điều này có thể dẫn đến việc xảy ra những thiên tai sau trong một thời gian ngắn:

  • Mực nước sông dâng cao nhanh chóng và gây lũ lụt
  • Sạt lở đất
  • Ngập lụt ở khu vực đô thị

Mặc dù có thể dự đoán đường đi của bão ở một mức độ nào đó, nhưng lại rất khó để đưa ra các dự đoán về vị trí và quy mô của các dải mưa tuyến tính. Do đó, việc liên tục kiểm tra thông tin thời tiết mới nhất là rất quan trọng.

Nhiều thảm họa do mưa lớn trong những năm gần đây được cho là do các dải mưa tuyến tính này gây ra.

Những dự báo và cảnh báo về các dải mưa tuyến tính

Trong những năm gần đây, cơ quan Khí tượng Nhật Bản đã và đang cải thiện việc cung cấp thông tin về các dải mưa tuyến tính.

Kêu gọi sớm từ trước đó nửa ngày

Khi các dự báo nguy cơ xảy ra thiên tai do mưa lớn gia tăng, các thông tin như “có khả năng hình thành dải mưa tuyến tính” sẽ được phát đi từ khoảng 12 giờ trước đó.

Thông tin dự báo về dải mưa tuyến tính

Nếu các nguy cơ vẫn tiếp tục gia tăng, thì thông báo sẽ được phát đi với nội dung: “Một dải mưa tuyến tính có thể hình thành ở tỉnh 〇〇, khiến cho nguy cơ xảy ra thiên tai do mưa lớn có thể tăng nhanh.”

Khu vực có nguy cơ cũng được chia nhỏ hơn, khiến cho các thông báo hiện nay chỉ giới hạn ở một vài thành phố thay vì toàn bộ tỉnh.

Thông tin hiện tại về dải mưa tuyến tính

Sau khi dải mưa tuyến tính được phân tích, thông tin thời gian thực như “Một dải mưa tuyến tính đã hình thành trong khu vực 〇〇” sẽ được công bố.

Ở giai đoạn này, nguy cơ cao sẽ xảy ra sạt lở đất, lũ lụt và các thảm họa khác.

Cảnh báo mưa lớn đặc biệt

Nếu tình hình tiếp tục xấu đi, cảnh báo mưa lớn đặc biệt sẽ được ban hành. Điều này có nghĩa là chúng ta không chỉ đang trải qua một trận mưa “hiếm gặp vài thập kỷ”, mà là một “thảm họa chưa từng có” đang cận kề. Tình hình sẽ vô cùng nguy hiểm.

Vì khi đã đến giai đoạn này, việc sơ tán thường sẽ gặp rất nhiều khó khăn, nên điều vô cùng quan trọng là phải sơ tán ngay từ giai đoạn “lệnh sơ tán” được ban bố dựa trên các “cảnh báo” thông thường trước đó.”

Tuy nhiên, nếu bạn không sơ tán và vẫn ở lại khu vực có “cảnh báo đặc biệt”, hãy thực hiện các biện pháp tốt nhất có thể để bảo vệ tính mạng của mình (chẳng hạn như di chuyển lên tầng trên của một tòa nhà kiên cố gần đó hoặc đến một nơi an toàn tránh xa vách đá, bờ sông).

4. Lệnh sơ tán sẽ được công bố như thế nào?

Thông tin sơ tán có thể được truyền đạt đến người dân bằng cách nào?

Lệnh sơ tán được thông báo cho người dân thông qua nhiều phương tiện khác nhau. Ví dụ, các phương pháp sau đây thường được sử dụng:

・ Phát thanh phòng chống thiên tai: Các loa ngoài trời do chính quyền địa phương lắp đặt sẽ phát các thông điệp như: “Cảnh báo cấp 4, lệnh sơ tán đã được ban hành. Cư dân khu vực 〇〇 cần sơ tán ngay lập tức.”

・ Tin nhắn cảnh báo khẩn cấp (Area Mail): Tin nhắn này sẽ được gửi đồng loạt đến các điện thoại di động có mặt trong khu vực bị ảnh hưởng. Đặc điểm của nó là không cần đăng ký, không cần địa chỉ email và sẽ phát ra âm thanh cảnh báo rất lớn. Ví dụ, cùng lúc tiếng chuông lớn vang lên trên điện thoại, các thông tin như 「Thành phố 〇〇 Mức độ cảnh báo 4 Lệnh sơ tán Hãy lập tức sơ tán khỏi những nơi nguy hiểm」 sẽ được hiển thị. Tin nhắn này không chỉ gửi đến người dân địa phương mà còn đến cả những người đang lưu trú tại khu vực đó. Tuy nhiên, vì thông tin thường được gửi bằng tiếng Nhật, nên các bạn hãy chủ động học trước các thuật ngữ cơ bản về thiên tai hàng ngày.

・ Truyền hình・Phát thanh radio

・ Mạng internet

・ Ứng dụng phòng chống thiên tai:Dưới đây là các ví dụ cụ thể.

・ SNS (Mạng xã hội): Các quận, thị trấn, thành phố cũng phát đi thông tin qua X, Facebook, LINE, v.v. Nội dung bao gồm 「Lệnh sơ tán」, 「Mở cửa nơi sơ tán」, 「Thông tin về sông ngòi」, 「Ngập lụt đường xá」. Mặt khác, vì trên mạng xã hội cũng xuất hiện cả thông tin sai lệch (như tin giả), nên việc kiểm tra các tài khoản chính thức của chính quyền địa phương hoặc các cơ quan công quyền là vô cùng quan trọng.

・ Đội cứu hỏa・Xe cứu hỏa・Xe công tác tuyên truyền

Các công cụ giúp thu thập thông tin khi có thiên tai

Các công cụ thu thập thông tin về thiên tai bao gồm tin tức truyền hình và phát thanh radio, trang web của chính quyền, email cảnh báo khẩn cấp và area mail (thông báo có âm thanh lớn) nhận được trên điện thoại di động.

Các trang web thông tin thiên tai dành cho người nước ngoài

external link Cổng thông tin phòng chống thiên tai của Bộ Đất đai, Cơ sở hạ tầng, Giao thông vận tải và Du lịch (đa ngôn ngữ)
※ Cổng thông tin này cung cấp quyền truy cập vào nhiều thông tin về thiên tai. Bạn cũng có thể truy cập thông tin sơ tán từ các chính quyền địa phương thông qua trang web này.

external link Thông tin về thiên tai từ Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (đa ngôn ngữ)

external link Cổng thông tin Bản đồ rủi ro – Hazard Map

Ứng dụng phòng chống thiên tai dành cho người nước ngoài (trên điện thoại di động)

・ Safety Tips: Cung cấp thông tin bằng nhiều ngôn ngữ về thiên tai như động đất, sóng thần, bão; thông tin sơ tán.
・ NHK WORLD-JAPAN: Cung cấp tin tức thường nhật và thông tin về thiên tai bằng nhiều ngôn ngữ.

Công tác chuẩn bị hàng ngày và quá trình sơ tán thực tế

Công tác chuẩn bị hang ngày

Để biết thêm thông tin về các công tác chuẩn bị hàng ngày như “tích trữ” và “bộ dụng cụ sinh tồn khẩn cấp”, vui lòng tham khảo bài viết bên dưới.

external link Các kiến thức cơ bản và cách thu thập thông tin phòng chống thiên tai dành cho người nước ngoài|KOKORO

Đến nơi sơ tán không phải là hình thức “sơ tán” duy nhất.

“Sơ tán” không chỉ đơn thuần là việc đến nơi sơ tán. Sơ tán có nghĩa là di chuyển từ nơi nguy hiểm đến nơi an toàn.

Việc di chuyển đến nơi an toàn như nơi sơ tán, nhà người thân hoặc bạn bè, vùng đất cao hơn, khách sạn hoặc trung tâm cộng đồng đều được coi là “sơ tán”. Hãy suy nghĩ trước về nơi bạn sẽ sơ tán trong trường hợp xảy ra thảm họa.

Hơn nữa, việc sơ tán vào ban đêm hoặc khi trời mưa lớn rất khó khăn. Do đó, ngay cả trước khi có “lệnh sơ tán”, hãy tự mình sơ tán từ sớm nếu bạn cảm thấy mình đang gặp nguy hiểm.

5. Những trận lũ lụt lớn ở Nhật Bản trong những năm gần đây

Mưa lớn ở khu vực tây Nhật Bản(Ảnh chụp tháng 7 năm 2018)

Tính đến năm 2026, thì sau đây là một số trận lũ lớn đã xảy ra trong giai đoạn 10 năm (2015-2024).

① Bão ở đông Nhật Bản năm 2019 (Cơn bão số 19)

  • Thiệt hại do mưa lũ gây ra: Khoảng 2,15 nghìn tỷ yên
  • Số người chết và mất tích: Hơn 100 người
  • Vỡ đê: Khoảng 140 vị trí
  • Số lượng nhà cửa bị hư hại: Khoảng 80.000 căn
  • Diện tích bị ngập lụt: Khoảng hơn 20.000 ha
  • Sông Chikuma, sông Abukuma, sông Tama và các sông khác đã tràn bờ, gây ra thiệt hại do lũ lụt lớn nhất kể từ khi bắt đầu thống kê.

② Mưa lớn ở tây Nhật Bản năm 2018(Mưa lớn tháng 7 năm Heisei 30)

  • Thiệt hại mưa lũ gây ra: Uớc tính khoảng 1,2 nghìn tỷ yên.
  • Số người chết và mất tích: Hơn 250 người
  • Các khu vực bị ảnh hưởng bởi thiên tai: Hơn 14 tỉnh
  • Rác thải sau thiên tai: Khoảng 2 triệu tấn
  • Gây thiệt hại nặng nề, chủ yếu ở thị trấn Mabi của tỉnh Okayama, tỉnh Hiroshima và tỉnh Ehime. Đây là một trong những thảm họa mưa lớn tồi tệ nhất thời Heisei.

③ Mưa lớn ở bán đảo Noto năm 2024・Cơn bão số 10

  • Thiệt hại do mưa lũ gây ra: Khoảng 770 tỷ yên
  • Số người chết và mất tích: Khoảng 20 người
  • Các tỉnh Ishikawa và Yamagata ghi nhận thiệt hại lớn nhất kể từ khi bắt đầu thống kê.
  • Các khu vực bị ảnh hưởng trực tiếp vẫn đang trong quá trình phục hồi sau trận động đất ở bán đảo Noto.

④ Mưa lớn mùa mưa năm 2023・Trận mưa lớn ở Akita

  • Thiệt hại do mưa lũ gây ra: Tổng cộng khoảng 710 tỷ yên (trong đó tỉnh Akita: khoảng 159 tỷ yên, tỉnh Fukuoka: khoảng 67 tỷ yên, tỉnh Wakayama: khoảng 56 tỷ yên)
  • Lũ lụt quy mô lớn ở trung tâm thành phố Akita

⑤ Mưa lớn vào tháng 7 năm 2020 (Mưa lớn ở Kumamoto)

  • Thiệt hại do mưa lũ gây ra: Khoảng 650 tỷ yên (trong đó tỉnh Kumamoto: khoảng 317 tỷ yên)
  • Số người chết và mất tích: Hơn 80 người
  • 961 vụ sạt lở đất tại 37 tỉnh thành
  • Lũ lụt quy mô lớn tại lưu vực sông Kuma. Thiệt hại nghiêm trọng tại thành phố Hitoyoshi, làng Kuma và các khu vực khác.

⑥ Bão số 10 năm 2016・Mưa lớn ở Hokkaido

  • Thiệt hại do mưa lũ gây ra: Khoảng 466 tỷ yên
  • Các tòa nhà bị hư hại: Khoảng 16.000 tòa nhà
  • Diện tích ngập lụt: Khoảng 10.000 ha
  • Khoảng 70% thiệt hại xảy ra ở tỉnh Iwate và Hokkaido. Mưa lớn chưa từng có trong lịch sử đã đổ xuống Hokkaido và Tohoku.

⑦ Mưa lớn năm 2021, năm Reiwa thứ 3.

  • Thiệt hại do mưa lũ gây ra: Khoảng 360 tỷ yên (Tỉnh Saga: khoảng 65 tỷ yên, Tỉnh Fukuoka: khoảng 52 tỷ yên, Tỉnh Hiroshima: khoảng 42 tỷ yên)
  • Số người chết và mất tích: Khoảng 30 người
  • Sạt lở đất xảy ra ở Atami

6. Tổng kết

Bản tin NHK(ngày 3 tháng 6 năm 2026)

Ba điểm quan trọng để bảo vệ tính mạng của bạn khỏi thiên tai.

  • Kiểm tra thông tin thời tiết mỗi ngày.
  • Bắt đầu sơ tán khi có cảnh báo cấp độ 4.
  • Nếu có lệnh sơ tán, hãy di chuyển đến nơi an toàn ngay lập tức.

Tại Nhật Bản, thiên tai không phải là chuyện hiếm gặp, chúng xảy ra gần như hàng năm. Điều quan trọng là phải chuẩn bị kỹ lưỡng bằng cách thường xuyên tìm kiếm các địa điểm sơ tán (như nơi trú ẩn công cộng hoặc nhà của người thân, bạn bè) và chuẩn bị bộ dụng cụ khẩn cấp mang theo trong trường hợp khẩn cấp. Hơn nữa, khi dự báo có mưa lớn hoặc bão, hãy thường xuyên kiểm tra thông tin thời tiết và hành động kịp thời nếu có nguy cơ xảy ra thiên tai.

Trong trường hợp xảy ra thảm họa, đừng nghĩ “mọi thứ vẫn ổn”, mà hãy sơ tán càng sớm càng tốt; đây là hành động quan trọng nhất để cứu lấy mạng sống của bạn.