Người xin tư vấn là thực tập sinh kỹ năng nhưng bị ép thôi việc, trong thời gian tự mình đi tìm việc mới thì đã mang thai và sinh con. Cô ấy đã nhận được sự giúp đỡ của toà thị chính, các tổ chức hỗ trợ nên đã sinh con mà không tốn nhiều chi phí và xin được việc mới. Bài viết này sẽ giới thiệu về các hỗ trợ mà cô ấy đã nhận khi sinh con và tư cách lưu trú (visa) cho tới khi xin được việc mới. MụcSinh nở, con cái, tư cách lưu trú 【Người xin tư vấn】 ・Cựu thực tập sinh kỹ năng ・Nữ giới người Việt, độ tuổi 20 ・Đang lưu trú tại vùng Kanto 【Tóm tắt】Về nước giữa chừng → Trở lại Nhật Bản → Sinh con và tìm lại được việc làm Về nước giữa chừng khi đang thực tập kỹ năng Người xin tư vấn bắt đầu thực tập ngành hộ lý tại tỉnh Kagoshima, nhưng do việc kinh doanh của cơ sở thực tập đó không thuận lợi nên chỉ một tháng rưỡi sau đó, cô đã bị thuyên chuyển sang một cơ sở khác ở tỉnh Miyazaki. Tuy nhiên, chỉ sau hơn một tháng, một hôm, nhân viên của đoàn thể quản lý đột ngột đến ký túc xá. Người xin tư vấn bị đưa ra sân bay và bắt lên máy bay về Việt Nam. Vì đã vay khoảng 100 vạn yên để sang Nhật nên khi mới chỉ làm việc được 3 tháng đã phải về nước, người xin tư vấn lâm vào tình cảnh khó khăn. 4 ngày sau, cô đã tự bỏ tiền để quay trở lại Nhật Bản và tá túc nhờ nhà bạn bè người Việt ở nhiều nơi trong vùng Kanto. Trong hoàn cảnh đó, một lần, khi tham gia buổi liên hoan của nhóm người cư trú bất hợp pháp, cô quen biết với một người nam giới rồi quan hệ với người này và có bầu. Vì hai người cũng không có tình cảm với nhau, và người kia cũng không có điều kiện về kinh tế nên cô đã không cho anh ta biết việc mình mang bầu. Với dự định một mình sinh con, cô đã đến bệnh viện thăm khám và tiếp tục tìm việc. Tuy nhiên, cô không tìm được việc làm và lâm vào cảnh túng quẫn. Quay lại Nhật Bản, mang bầu, sinh con, tìm lại được việc làm Trong tình cảnh như vậy, người xin tư vấn đã tình cờ biết đến Hội hỗ trợ Tomoiki Việt Nhật. Nhờ sự giúp đỡ của hội, tháng 12/2020 cô đã tham gia phỏng vấn xin việc của một công ty chế biến thực phẩm và trúng tuyển. Cô ký hợp đồng lao động với công ty này và lấy được tư cách lưu trú mới rồi ngay sau đó đã sinh con. Dự kiến từ tháng 4/2021, cô sẽ đi làm, còn hiện tại cô đang tìm kiếm cơ sở trông giữ trẻ (ví dụ như nhà trẻ). Điểm quan trọng: Việc đoàn thể quản lý ép buộc về nước là phạm pháp Bị buộc phải về nước ngoài ý muốn Việc người xin tư vấn bị ép về nước là theo ý muốn của nơi cô làm việc. Ngày 12/12/2019, đoàn thể quản lý yêu cầu gặp mặt để trao đổi nhưng do đang mệt nên người xin tư vấn đã từ chối. 4 ngày sau, nhân viên của đoàn thể quản lý cùng người phiên dịch đến kí túc xá và thông báo rằng “Bây giờ sẽ ra sân bay nên cần phải thu dọn hành lý”. Ngoài ra, họ còn nói với cô rằng “vì không còn là nhân viên nên cô không được phép sống tại căn hộ này nữa”. Cô kể rằng sau đó, họ đưa cô ra sân bay bằng ô tô và yêu cầu cô ký tên vào đơn đồng ý về nước bằng tiếng Việt. Ép buộc về nước là phạm pháp Theo luật thực tập kỹ năng và các văn bản hướng dẫn thực hiện thì việc về nước và sa thải thực tập sinh được quy định như sau: Việc ép buộc thực tập sinh về nước ngoài ý muốn là phạm pháp. 〇 Trường hợp cho thực tập sinh về nước khi chưa kết thúc chương trình thực tập kỹ năng thì phải thực hiện đầy đủ những việc như giải thích cho thực tập sinh biết rằng họ không bị bắt buộc phải về nước ngoài ý muốn, có giấy tờ xác nhận ý muốn về nước của thực tập sinh và phải gửi cho Hiệp hội thực tập kỹ năng quốc tế (OTIT). 〇 Nếu thực tập sinh có nguyện vọng tiếp tục thực tập kỹ năng thì công ty tiếp nhận và đoàn thể quản lý có trách nhiệm phải đảm bảo nơi thực tập khác cho thực tập sinh đó. Ứng phó khi bị ép buộc về nước Hội hỗ trợ Tomoiki Việt Nhật Nếu đoàn thể quản lý và công ty tiếp nhận không thực hiện đúng như trình bày ở mục trên thì các bạn hãy liên lạc với Hiệp hội thực tập kỹ năng quốc tế (OTIT). Có thể gửi nội dung trao đổi bằng tiếng Việt. Có cả số điện thoại để liên lạc (0120-250-168). Bạn cũng có thể trực tiếp đến trụ sở của hiệp hội. Nếu sau khi trao đổi với OTIT mà vẫn không giải quyết được vấn đề thì các bạn có thể liên lạc với các đơn vị tư vấn tư nhân sau đây. Trong trường hợp cần được hỗ trợ khẩn cấp, người đại diện của tổ chức “Hỗ trợ thực tập sinh nước ngoài” có thể gửi ảnh chụp danh thiếp qua mạng xã hội. Ngoài ra, tổ chức này còn khuyên rằng khi thấy có khả năng bị ép buộc về nước, khi được kiểm tra hộ chiếu để xuất cảnh tại sân bay ở Nhật Bản, hãy nói rằng “Tôi bị ép buộc về nước. Thực ra, tôi không muốn về.” (Khi đó, các bạn có thể cho người kiểm tra hộ chiếu xem ảnh chụp danh thiếp của người đại diện tổ chức nói trên). “Hỗ trợ thực tập sinh nước ngoài” (Facebook) Hội hỗ trợ Tomoiki Việt Nhật Điểm quan trọng: Tư cách lưu trú sau khi quay lại Nhật Bản Chuyển tư cách lưu trú từ thực tập kỹ năng sang lưu trú ngắn hạn Người xin tư vấn đã tự quay lại Nhật Bản và tá túc nhờ tại nhà của những người lưu trú bất hợp pháp, tuy nhiên, tư cách lưu trú thực tập kỹ năng của cô lại sắp hết hạn. Sau khi người xin tư vấn đến đơn vị phụ trách thuộc văn phòng chính quyền thành phố để xin sổ tay mẹ và con, người phụ trách của văn phòng đã nhiều lần cùng người phiên dịch đến căn hộ cô đang sống để trao đổi. Người phụ trách này đã trao đổi với cơ quan quản lý xuất nhập cảnh và nhờ đó, người xin tư vấn chuyển đổi được sang tư cách lưu trú ngắn hạn (30 ngày) và mỗi tháng lại đi gia hạn một lần. Sau khi tìm được nơi làm việc mới, chuyển đổi sang tư cách lưu trú hoạt động đặc định Người xin tư vấn nộp hợp đồng lao động ký với công ty mà cô trúng tuyển lên cơ quan quản lý xuất nhập cảnh và chuyển được sang tư cách lưu trú hoạt động đặc định (loại dùng để duy trì công việc) với điều kiện sẽ chuyển sang tư cách lưu trú kỹ năng đặc định. Thời hạn lưu trú của visa này là 12 tháng, trong thời gian đó, nếu cô thi đỗ kỳ thi năng lực tiếng Nhật JLPT N4 và kỳ thi kỹ năng thì có khả năng sẽ chuyển sang được tư cách lưu trú Kỹ năng đặc định số 1. Người có tư cách lưu trú Kỹ năng đặc định số 1 có thể làm việc tối đa 5 năm. Điểm quan trọng: Chi phí sinh nở và nuôi con Người xin tư vấn và con. Bên phải là bà Yoshimizu chủ tịch Hội hỗ trợ Tomoiki Việt Nhật〈Năm 2021〉 Chi phí sinh con Nhờ sự thu xếp của người phụ trách bên chính quyền thành phố, người xin tư vấn được hưởng chế độ hỗ trợ sinh sản theo luật phúc lợi trẻ em nên chỉ phải trả chi phí sinh con là 5 vạn yên. Tiền hỗ trợ sinh con nhận một lần Ở Nhật Bản có chế độ cho phép người sinh con được nhận khoản tiền 42 vạn yên gọi là “tiền hỗ trợ sinh con nhận một lần”. Trong trường hợp người xin tư vấn này, phải thoả mãn các điều kiện sau đây: ・Để nhận được tiền hỗ trợ sinh con nhận một lần, cần phải tham gia bảo hiểm y tế quốc dân ・Để tham gia bảo hiểm y tế quốc dân, cần đăng ký lưu trú với chính quyền thành phố ・Để đăng ký lưu trú, cần phải có tư cách lưu trú với thời hạn dài hơn 3 tháng Tuy nhiên, việc chuyển tư cách lưu trú từ loại ngắn hạn (30 ngày) sang tư cách lưu trú hoạt động đặc định (12 tháng) được thực hiện sau khi người xin tư vấn đã sinh con nên cô không được nhận khoản tiền hỗ trợ sinh con nhận một lần nói trên. Nuôi con Người xin tư vấn dự định gửi con về cho mẹ mình ở Việt Nam trông nom giúp. Tuy nhiên, cho đến khi đó, cô mong muốn gửi được con ở nhà trẻ và đi làm.

Người xin tư vấn bắt đầu làm việc trong một nhà hàng ở Nhật với tư cách Kỹ năng đặc định nhưng mới làm được 10 ngày thì công ty yêu cầu anh ấy nghỉ việc. Thông qua sự giúp đỡ của luật sư, anh ấy đã yêu cầu công ty “xác nhân tư cách nhân viên chính thức”, “thanh toán phần lương chưa trả”. Công ty đã nói rằng “người xin tư vấn tự nghỉ” nhưng sau khi luật sư phản biện, toà đã chấp nhận lời phản biện đó. MụcLao động・Tư cách lưu trú 【Người xin tư vấn】 ・Tư cách lưu trú: Kỹ năng đặc định ・Nam giới, trong độ tuổi 20 ・Sống tại tỉnh Yamanashi Tóm tắt nội dung tư vấn và giải đáp Đột nhiên bị thông báo cho thôi việc Người xin tư vấn mới bắt đầu làm việc tại nhà hàng ăn uống ở tỉnh Yamanashi với tư cách lưu trú Kỹ năng đặc định. Khi vừa kết thúc quá trình thử việc và chính thức làm việc được 10 ngày thì người này bị công ty yêu cầu thôi việc và không được giải thích gì về lý do. Trao đổi với luật sư Qua giới thiệu của người quen, người này đã đến xin tư vấn của luật sư. Thông qua luật sư, người này yêu cầu phía công ty “xác nhận tư cách nhân viên chính thức" và “thanh toán phần lương chưa trả". Phía công ty phản bác rằng chính người xin tư vấn nộp đơn xin thôi việc, dẫn đến không giải quyết được qua đàm phán và người tư vấn đã nộp đơn lên toà án địa phương đề nghị “giải quyết tranh chấp lao động". Giành được thắng lợi trong giải quyết tranh chấp lao động và phân xử Trong quá trình giải quyết tranh chấp lao động, toà án đã chấp nhận yêu cầu của người xin tư vấn và ra lệnh cho phía công ty phải thừa nhận tư cách nhân viên chính thức của anh cũng như thanh toán tiền lương 74 vạn yên (tiền lương tính từ ngày bắt đầu làm việc cho đến ngày đưa ra kết luận giải quyết tranh chấp lao động).Cửa hàng ăn uống nọ đã nộp đơn kháng nghị và làm thủ tục tố tụng để phân xử nhưng sau đó đã tuân theo khuyến cáo của toà và chấp nhận hoà giải. “Hoà giải" ở đây có hiệu lực giống như kết quả giải quyết tranh chấp, tức là bên cửa hàng chấp nhận trả số tiền lương chưa thanh toán. Đơn vị đã tư vấn cho người lao động Người xin tư vấn đã mất rất nhiều công sức mới gặp được luật sư hiểu rõ luật pháp về tuyển dụng nhân sự nước ngoài và các vấn đề về lao động. ◎ Bên tư vấn: Luật sư Sugita Shohei (Văn phòng luật Global HR Strategy) ĐIỂM QUAN TRỌNG: Có sự đồng thuận khi thôi việc hay không Cửa hàng ăn uống nọ khẳng định rằng “người lao động đã tự xin thôi việc". Để phản bác lập luận này, luật sư đại diện cho người nhận tư vấn đã biện luận theo cách dưới đây trong quá trình giải quyết tranh chấp lao động và được hội đồng giải quyết tranh chấp chấp thuận. 【Nội dung lập luận】 ・Kỹ năng đặc định là tư cách lưu trú có điều kiện phải ký hợp đồng lao động trước với nơi làm việc. Để chuyển việc, phải ký hợp đồng với nơi làm việc mới và làm thủ tục thay đổi tư cách lưu trú nên không phải dễ mà thay đổi công việc. ・Một công ty khi sử dụng lao động kỹ năng đặc định người nước ngoài thì ngoài việc phải hỗ trợ về đời sống cho người lao động đó, còn phải tuân thủ các luật liên quan về lao động nên không dễ gì tìm được những công ty như vậy. ・Với tình hình như vậy, khi còn chưa tìm ra nơi khác để chuyển việc thì chắc chắn chẳng có lý do gì người lao động vừa bắt đầu đi làm lại tự ý xin thôi việc. ĐIỂM QUAN TRỌNG: Có lý do để cho thôi việc hay không Người có tư cách lưu trú Kỹ năng đặc định số 1 được phép làm việc ở Nhật Bản tối đa 5 năm. Người xin tư vấn đầu tiên ký hợp đồng lao động thời hạn 1 năm với công ty sử dụng lao động, sau khi lấy được tư cách lưu trú thời hạn 1 năm thì mới bắt đầu làm việc. Một năm sau đó, người lao động sẽ gia hạn hợp đồng lao động với bên tuyển dụng và dự định dựa trên hợp đồng lao động đã gia hạn để xin gia hạn tư cách lưu trú với cơ quan quản lý xuất nhập cảnh. Trường hợp này, hợp đồng lao động có thời hạn 1 năm, nhưng Khoản 1, Điều 17 Luật hợp đồng lao động quy định rằng với hợp đồng lao động có thời hạn như thế này, nếu không có “lý do bất đắc dĩ" thì không thể cho thôi việc khi chưa hết thời hạn hợp đồng. Trong quá trình giải quyết tranh chấp lao động, đại diện của người xin tư vấn tuyên bố rằng người này “chưa được giải thích về lý do cho thôi việc, không có lý do bất đắc dĩ" và đã được chấp nhận. ĐIỂM QUAN TRỌNG: Cuộc sống trong thời gian tiếp theo Hai bên đã thống nhất hoà giải tại toà án và người xin tư vấn có quyền trở lại nơi làm việc. Tuy nhiên, dù có quay lại đó, khi hợp đồng lao động 1 năm hết thời hạn thì khả năng người đó không được gia hạn hợp đồng là rất cao. Do đó, sau khi thực hiện hoà giải và nhận số tiền lương chưa được thanh toán, người này đã thôi việc. Từ trước tới nay, người có tư cách lưu trú kỹ năng đặc định không được làm baito, nhưng với chính sách đặc biệt do dịch COVID-19, người nước ngoài có tư cách lưu trú kỹ năng đặc định bị mất việc làm hiện nay có thể được làm baito nên người xin tư vấn đã lựa chọn vừa làm công việc baito, vừa tìm công việc mới với tư cách lưu trú kỹ năng đặc định. ĐIỂM QUAN TRỌNG: Giải quyết tranh chấp lao động là gì? Ảnh minh họa trên trang web của toà án tối cao. Ở phần cuối này, chúng tôi xin giới thiệu về thủ tục “Giải quyết tranh chấp lao động" mà người xin tư vấn đã thực hiện. ・Giải quyết tranh chấp lao động là biện pháp giải quyết nhanh chóng các vướng mắc liên quan đến lao động như cho thôi việc hay không trả tiền lương. Điểm khác biệt với thủ tục tố tụng thông thường là hình thức giải quyết này được thực hiện không công khai. ・Giải quyết tranh chấp lao động do uỷ ban giải quyết tranh chấp bao gồm một chủ toạ giải quyết tranh chấp lao động (thẩm phán) và 2 uỷ viên giải quyết tranh chấp lao động (chuyên gia tư nhân) tiến hành. ・Về nguyên tắc, trong vòng 3 lần điều tra phân xử là kết thúc giải quyết tranh chấp. Khoảng 70% số vụ việc được giải quyết xong trong vòng 3 tháng kể từ ngày nộp đơn đề nghị. ・Dựa trên trao đổi với các bên, uỷ ban giải quyết tranh chấp lao động sẽ đưa ra đề xuất về biện pháp giải quyết (hoà giải), còn nếu không thống nhất được các nội dung trao đổi thì uỷ ban sẽ dựa trên lập luận và yêu cầu của hai bên để đưa ra phán quyết giải quyết tranh chấp lao động. Nếu không hài lòng với kết quả giải quyết tranh chấp lao động thì có thể nộp đơn kháng nghị. Trường hợp này, giải quyết tranh chấp lao động sẽ mất hiệu lực và chuyển sang thủ tục tố tụng.

Người xin tư vấn đã là nhân viên chính thức trong một công ty của Nhật và thời gian lưu trú của anh ấy sắp hết hạn. Thế nhưng công ty không chuẩn bị cho anh ấy các hồ sơ cần thiết để gia hạn thời gian lưu trú. Để tiếp tục ở lại Nhật, anh ấy có một số lựa chọn như tìm việc mới, khiếu nại với công ty rằng “Việc sa thải là điều không thể”. Mục Lao động・Tư cách lưu trú 【Người xin tư vấn】 ・Nhân viên chính thức trong công ty ・Tư cách lưu trú “Kỹ thuật – Tri thức nhân văn – Nghiệp vụ quốc tế” ・Nam giới ・Sống tại khu vực thủ đô Tokyo Nội dung xin tư vấn và trợ giúp Khi xin gia hạn tư cách lưu trú “Kỹ thuật – Tri thức nhân văn – Nghiệp vụ quốc tế”, cần phải nộp cho Cơ quan Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú các tài liệu cần thiết như Giấy chứng nhận nộp thuế hay Hợp đồng lao động (tài liệu có ghi thời hạn lao động). Tuy nhiên, trong trường hợp này, dù người lao động đã nhiều lần đề nghị nhưng công ty vẫn không chuẩn bị cho các tài liệu đó. Nếu không nộp được các tài liệu cần thiết thì sẽ không thể gia hạn được tư cách lưu trú. Người xin tư vấn đã đến FRESC (Trung tâm hỗ trợ lưu trú dành cho người nước ngoài). Tại FRESC, người này đã được Houterasu (luật sư) tư vấn, giải thích về các lựa chọn như không tiếp tục làm việc tại công ty hiện tại nữa và bắt đầu tìm công việc khác, hoặc đấu tranh với công ty hiện tại để không bị sa thải cũng như các thủ tục pháp lý cần thiết. Ngoài ra, người này còn được tư vấn về các loại tư cách lưu trú có thể chuyển đổi trong trường hợp tư cách lưu trú hiện tại hết thời hạn và được giới thiệu đến cơ quan tư vấn pháp luật tại địa phương. FRESC (Tokyo) Điểm quan trọng: Sa thải bằng cách để thời hạn tư cách lưu trú chấm dứt Dựa trên thông tin có được thông qua việc phỏng vấn các chuyên gia do ban biên tập KOKORO thực hiện, chúng tôi xin được giới thiệu thông tin tham khảo từ các trường hợp tương tự. Nếu như bên sử dụng lao động đột ngột đưa ra quyết định sa thải mà không có thời gian thông báo trước thì sẽ vi phạm luật lao động, và nếu người lao động nộp đơn thì sở lao động có thể tiến hành điều tra và đưa ra các văn bản chỉ đạo. Tuy nhiên, trường hợp ở đây sẽ không áp dụng được ngay các luật này. Mặc dầu vậy, theo luật lao động, nếu không có lý do chính đáng thì công ty không thể sa thải nhân viên, kể cả nhân viên người nước ngoài. Trường hợp công ty sa thải nhân viên người nước ngoài mà không có lý do chính đáng thì có thể bị khởi kiện và có thể gặp bất lợi khi đăng ký xin các khoản trợ cấp như trợ cấp điều chỉnh về tuyển dụng v.v... Vì vậy, cũng có trường hợp công ty không đưa ra quyết định sa thải, mà sẽ để cho tư cách lưu trú của người lao động hết hạn để ngừng hợp đồng lao động. Nếu như công ty có ý đồ như vậy và trì hoãn không hợp tác trong việc xin gia hạn tư cách lưu trú thì vẫn có cơ hội để đấu tranh về mặt pháp lý. Điểm quan trọng: Xu thế sử dụng lao động trong đại dịch COVID-19 Do ảnh hưởng của dịch COVID-19, các công ty có kết quả kinh doanh xấu đi nên để cắt giảm chi phí nhân sự, một số công ty có xu hướng sa thải lao động người nước ngoài hoặc lao động không chính thức. Số trường hợp lao động người nước ngoài, đặc biệt là trong ngành khách sạn, du lịch, trường tiếng v.v... bị mất việc đang tăng mạnh.

Người xin tư vấn đã kết hôn với chồng người Nhật và sống ở Nhật với tư cách “Vợ/chồng của người Nhật”. Cô ấy sắp sinh em bé nhưng một ngày nọ, chồng cô bỏ nhà ra đi và không quay trở về. Để tiếp tục sống ở Nhật với đứa con sắp sinh, cô ấy cần lấy tư cách lưu trú nào? Mục Kết hôn・Ly hôn・Con cái 【Người xin tư vấn】 ・Cựu thực tập sinh kỹ năng ・Nữ giới ・Sống ở khu vực thủ đô Tokyo Đến xin tư vấn tại cơ sở hỗ trợ Người xin tư vấn đã cùng người trợ giúp người Nhật đi đến FRESC (Trung tâm hỗ trợ lưu trú dành cho người nước ngoài). Tại FRESC, người đặt câu hỏi đã được Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú Tokyo, Houterasu (luật sư) tư vấn, giải thích về các loại tư cách lưu trú có khả năng xin được và cách xin kinh phí nuôi con. FRESC (Tokyo) Điểm quan trọng: Tư cách lưu trú Dựa trên thông tin có được thông qua việc phỏng vấn các chuyên gia do ban biên tập KOKORO thực hiện, chúng tôi xin được giới thiệu các thông tin tham khảo từ các trường hợp tương tự. Thông thường, khi kết hôn với người Nhật thì có thể chuyển được sang tư cách lưu trú “Người kết hôn với người Nhật hoặc tương tự”. Tuy nhiên, nếu Cơ quan Quản lý Xuất nhập cảnh đánh giá là “không phải kết hôn thật” thì sẽ không được chuyển sang tư cách lưu trú này. Trường hợp mất liên lạc với người chồng/vợ của mình thì buộc phải xem xét đến các loại tư cách lưu trú khác. Dưới đây là các loại tư cách lưu trú có thể xem xét để xin chuyển đổi. Người định trú Trường hợp phụ nữ người nước ngoài sinh con với người Nhật, đứa trẻ đó có thể lấy quốc tịch Nhật Bản, còn mẹ đứa trẻ không cần thay đổi quốc tịch thì cũng có thể xin chuyển sang tư cách lưu trú “Người kết hôn với người Nhật hoặc tương tự”. Ngoài ra, nếu có lý do chính đáng thì người mẹ cũng có thể chuyển sang tư cách lưu trú “Người định trú”. Tuy nhiên, trường hợp chưa kết hôn thì về nguyên tắc, để chuyển đổi các loại tư cách lưu trú như trên, đứa trẻ đó cần được người cha (người Nhật) thừa nhận là con mình. Tư cách lưu trú để có thể làm việc Nếu tìm được công việc ở Nhật Bản thì có thể xin tư cách lưu trú liên quan đến công việc đó. Hoạt động đặc định Trong trường hợp phải thực hiện các thủ tục toà án liên quan đến việc thừa nhận con hoặc ly hôn v.v... thì có thể ở lại Nhật Bản theo tư cách lưu trú “Hoạt động đặc định” phục vụ cho việc phân xử. Tuy nhiên, khi việc phân xử tại toà kết thúc thì sẽ không thể xin gia hạn được tư cách lưu trú này. Trên đây là một số lựa chọn khác nhau để xin tư cách lưu trú, còn việc chấp nhận tư cách lưu trú đó hay không sẽ do Cơ quan Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú quyết định. Điểm quan trọng: Về cuộc sống trước mắt Cũng có các trường hợp người định trú hoặc người kết hôn với người Nhật có thể nhận được trợ cấp sinh hoạt tại Nhật Bản. (Nơi đăng ký xin trợ cấp là văn phòng phúc lợi xã hội của tỉnh hoặc trụ sở chính quyền thành phố v.v...) Ngoài ra, cũng có trường hợp trẻ em chưa tròn 18 tuổi và mẹ đơn thân có thể vào sống tạm thời trong “Cơ sở hỗ trợ cuộc sống mẹ và con (ký túc xá mẹ và con)”. Sau khi được nhận vào đây, các cơ sở này sẽ tư vấn, hỗ trợ để mẹ và con được ổn định cả về vật chất và tinh thần, đồng thời giúp đỡ để họ có thể sống độc lập.

Trong thời gian du học, người xin tư vấn đã sinh con với người yêu người Nhật. Hai người không thể kết hôn, người yêu của cô ấy không công nhận mình là cha của đứa bé. Với sự giúp đỡ của các tổ chức hỗ trợ và luật sư, người xin tư vấn đã nhờ tới toà án, toà đã công nhận anh người Nhật kia là cha của đứa bé. Nhờ thế, cả người xin tư vấn và đứa bé đã xin được tư cách lưu trú ở Nhật. Mục Kết hôn・Ly hôn・Con cái 【Người xin tư vấn】 ・Du học sinh đang học tại trường tiếng Nhật ・Nữ giới người Việt ・Sống tại tỉnh Aichi Muốn nuôi dạy con nhỏ ở Nhật Bản Xin tư vấn của các tổ chức hỗ trợ Người xin tư vấn đang du học tại trường tiếng Nhật. Tuy nhiên, năm thứ hai ở Nhật Bản, cô gái này phát hiện mình đang có thai 3 tháng. Bố đứa bé là bạn trai người Nhật của cô (người này đang là học sinh trường chuyên môn). Cha mẹ của bạn trai cô phản đối không cho hai người kết hôn, cô gái cũng đã từ bỏ việc kết hôn nhưng cô vẫn muốn sinh và nuôi con tại Nhật Bản nên đã xin tư vấn của trường học và các tổ chức hỗ trợ. Tổ chức Gaikokujin Helpline Tokai, Hội hỗ trợ Tomoiki Việt Nhật và giáo viên ở trường tiếng Nhật đã trợ giúp cho cô. Nội dung trợ giúp Các tổ chức hỗ trợ đã giới thiệu luật sư cho cô gái này và nhờ đó, cô thực hiện được thủ tục thừa nhận cho đứa trẻ. Con của cô được người bố (người Nhật) nhận là con và đã lấy được quốc tịch Nhật Bản. Vì là mẹ của người Nhật nên cô gái đã chuyển được tư cách lưu trú thành “Người định trú”. Hơn nữa, hai mẹ con hiện đang sống tại cơ sở hỗ trợ cuộc sống mẹ và con (kí túc xá mẹ và con), mỗi tháng trang trải cuộc sống bằng vài vạn yên tiền làm thêm baito. Hội hỗ trợ Tomoiki Việt Nhật (tiếp nhận tư vấn từ khắp cả nước) Điểm quan trọng: Việc nhận con và nhập quốc tịch cho đứa trẻ Quốc tịch, tư cách lưu trú Trường hợp nữ giới người nước ngoài sinh con với người Nhật, đứa trẻ đó có thể lấy quốc tịch Nhật Bản. Ngoài ra, nếu không muốn chuyển sang quốc tịch Nhật Bản thì người phụ nữ đó cũng có thể chuyển tư cách lưu trú thành loại “Người kết hôn với người Nhật hoặc tương tự”. Hơn nữa, nếu có lý do chính đáng thì người mẹ có thể chuyển sang tư cách “Người định trú”. Tuy nhiên, trường hợp chưa kết hôn thì đứa trẻ cần phải được người cha (là người Nhật) thừa nhận là con mình. Việc thừa nhận con Trong trường hợp này, vì người yêu cũ của cô gái không thừa nhận đứa trẻ là con mình nên sau khi sinh con, cô đã nộp đơn lên toà án xin phân xử. Theo phân xử của toà, dựa trên kết quả giám định ADN, đứa trẻ đã được xác nhận đúng là con của anh người yêu cũ này. Nhờ vậy, đứa trẻ đã được nhập quốc tịch Nhật Bản. Thận trọng trong việc lựa chọn quốc tịch cho đứa bé Ban đầu, cô được cơ quan hành chính về bảo vệ trẻ em hướng dẫn lên Đại sứ quán Việt Nam tại Nhật Bản làm giấy khai sinh để cho đứa bé được lấy hộ chiếu Việt Nam. Tuy nhiên, một khi đã lấy quốc tịch Việt Nam, nếu sau đó muốn chuyển sang quốc tịch Nhật Bản thì thủ tục sẽ vô cùng phức tạp. Các tổ chức hỗ trợ đã khuyên cô suy nghĩ thật kĩ lưỡng và sau đó, cô đã chọn cho con mình lấy quốc tịch Nhật Bản. Điểm quan trọng: Việc nuôi con Cơ sở hỗ trợ mẹ và con Vài tháng sau khi sinh nở, vì cô gái này không có khả năng tự xoay sở trong cuộc sống nên cơ quan hành chính về bảo vệ trẻ em đã dùng biện pháp cưỡng chế đưa em bé đi nuôi dưỡng. Cô gái vì muốn được sống cùng con nên đã nhờ luật sư do các tổ chức hỗ trợ giới thiệu đứng ra đại diện đàm phán với cơ quan hành chính về bảo vệ trẻ em. Song song với việc đàm phán, luật sư đã tìm kiếm cơ sở hỗ trợ cuộc sống mẹ và con (kí túc xá mẹ và con) chịu tiếp nhận hai mẹ con cô gái. Sau đó, cô gái chuyển từ căn hộ thuê sang sống tại kí túc xá mẹ và con, nhờ vậy, luật sư mới có cơ sở để đàm phán rằng cô “đã có đủ điều kiện đảm bảo cuộc sống và mong cho con được về với mẹ” và cuối cùng đứa bé đã được trả về cho cô. 【Cơ sở hỗ trợ cuộc sống mẹ và con là gì?】 Đây là cơ sở cho phép trẻ em chưa tròn 18 tuổi được tạm thời sống cùng với mẹ đơn thân. Sau khi được nhận vào đây, các cơ sở này sẽ tư vấn, hỗ trợ để mẹ và con được ổn định cả về vật chất và tinh thần, đồng thời giúp đỡ để họ có thể sống độc lập. Nhờ được trợ giúp, cô gái đã được sống cùng con nhỏ của mình Điểm quan trọng: Tư cách lưu trú ① Người định trú Như đã trình bày ở phần trên, nữ giới người nước ngoài sau khi sinh con với người Nhật, nếu có lý do chính đáng thì có thể lấy được tư cách lưu trú “Người định trú”. ② Tư cách lưu trú để có thể làm việc Nếu tìm được công việc ở Nhật Bản thì có thể xin tư cách lưu trú liên quan đến công việc đó. ③ Hoạt động đặc định Trong trường hợp các thủ tục toà án liên quan đến việc thừa nhận con hoặc ly hôn v.v... bị kéo dài, có thể xin tư cách lưu trú “Hoạt động đặc định” để ở lại Nhật Bản phục vụ cho việc phân xử. Tuy nhiên, khi việc phân xử tại toà kết thúc thì sẽ không thể xin gia hạn được tư cách lưu trú này. Trong trường hợp này, cô gái trong câu chuyện đã chuyển đổi tư cách lưu trú từ “Du học sinh” sang “Người định trú”. Trên đây là một số lựa chọn khác nhau để xin tư cách lưu trú, còn việc chấp nhận tư cách lưu trú đó hay không sẽ do Cơ quan Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú quyết định.

    Nếu bạn gặp khó khăn khi đến Nhật Bản xin hãy liên hệ ngay với quầy tư vấn của các cơ quan chức năng, chuyên gia, tổ chức tình nguyện, v.v.    “KOKORO” có dự kiến sẽ giới thiệu nhiều quầy tư vấn khác nhau trên cả nước.    Ngoài ra, chúng tôi sẽ liên tục đăng tải lời khuyên và câu trả lời tiêu biểu từ các chuyên gia đối với các câu hỏi của người nước ngoài đang sinh sống tại Nhật Bản. Vui lòng tham khảo trang này nếu bạn gặp phải bất kỳ vấn đề nào liên quan đến cư trú, việc làm, du học tại Nhật Bản. Công ty không trả tiền làm thêm giờ      Mỗi ngày tôi đều làm 11 tiếng, mỗi tuần làm 6 ngày nhưng không được công ty trả tiền làm thêm giờ.(Anh A là người làm đầu bếp)     Đối với phần thời gian làm việc hơn 8 giờ trong 1 ngày, hơn 40 giờ trong 1 tuần thì bạn sẽ được trả thêm 1.25 lần so với mức lương giờ làm việc bình thường.    Để yêu cầu thanh toán tiền làm thêm giờ chưa được chi trả (phần tiền làm thêm chưa được chi trả trong khoản tiền làm thêm) thì bạn cần phải chứng minh thời gian lao động hoặc có thể sử dụng các chứng từ như thẻ chấm công, sổ tay tự ghi lại chính xác thời gian bắt đầu, kết thúc làm thêm giờ. Đối với phần tiền lương này, sau hai năm kể từ ngày chi trả lương hàng tháng, sẽ bị mất quyền yêu cầu thanh toán cho nên bạn hãy nhanh chóng yêu cầu thanh toán. (Người trả lời: Hội nghiên cứu về lao động di dân) Bị thương tại nơi làm     Trong khi làm việc, tôi bị máy dập kẹp phải và mất 3 ngón tay nhưng công ty chỉ trả tiền chi phí điều trị, ngoài ra không trả thêm gì nữa. (Thực tập sinh B)     Nếu làm đơn xin bảo hiểm tai nạn lao động, bạn có thể được nhận 80% mức lương trong thời gian nghỉ không đi làm và viện phí cùng tiền trợ cấp một lần hay lương hưu trong trường hợp có di chứng để lại. Mặt khác, bạn cũng có thể yêu cầu công ty phải bồi thường thiệt hại cho mình. Chúng tôi khuyên bạn nên ủy nhiệm cho luật sư. (Người trả lời: Hội nghiên cứu về lao động di dân) Tử vong vì làm việc quá sức     Hằng ngày bố tôi đều phải làm thêm ngoài giờ đến tối muộn, thậm chí cả thứ 7, chủ nhật cũng phải đi làm và tự nhiên mất vì suy tim. (Người thân của anh C làm công việc sản xuất)     Người lao động bình quân mỗi tháng làm việc ngoài giờ hoặc trong ngày nghỉ trên 80 tiếng khiến tử vong vì bệnh tim hoặc não thì có khả năng nguyên nhân là do làm việc quá sức. Nếu tử vong do làm việc quá sức thì người thân có thể nhận được một khoản tiền trợ cấp từ cơ quan bảo hiểm lao động, còn đối với công ty bạn cũng có thể yêu cầu đòi bồi thường thiệt hại.    Việc xác định tử vong do làm việc quá sức dựa trên tiêu chuẩn cặn kẽ, và cần phải thu thập bằng chứng để chứng minh thời gian làm việc nên chúng tôi khuyên bạn nên ủy nhiệm cho luật sư. (Người trả lời: Hội nghiên cứu về lao động di dân) Tôi bị công ty đuổi việc      Tôi đang làm việc với tư cách lưu trú là hoạt động trong lĩnh vực kỹ thuật, tri thức con người, nghiệp vụ quốc tế . Hai tháng trước khi hết thời hạn lưu trú, đột nhiên tôi nhận được thông báo bị đuổi việc(Anh D là người làm việc trong một công ty thương mại)    Nếu để nguyên tình trạng như vậy thì bạn không có thu nhập, và cũng sẽ không thể xin gia hạn tư cách lưu trú được. Vì vậy bạn nên ủy nhiệm cho luật sư, luật sư sẽ nộp đơn xin bảo toàn vị trí như một giải pháp tạm thời và đưa ra tòa án lao động, trong thời gian ngắn nhất sẽ có phán quyết. Hơn thế nữa còn có một cách là nếu có vẻ sẽ tìm được công việc làm tiếp theo, thay vì nhận tiền giải quyết từ công ty thì bạn có thể dùng hình thức hòa giải bằng cách tự xin nghỉ việc. (Người trả lời: Hội nghiên cứu về lao động di dân) Kinh nghiệm của tôi Con trai tôi mất vì bị tai nạn ô tô đâm (Người thân của du học sinh E)     Trong trường hợp người nước ngoài đã có tạm trú ở Nhật, các phương pháp tính toán bồi thường thiệt hại có thể khác với người Nhật. Trong trường hợp tai nạn tử vong còn có thêm vấn đề là dựa trên luật pháp của nước nào để quyết định ai thừa hưởng quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại. Tốt nhất là bạn nên ủy nhiệm cho luật sư thông thạo về các vụ liên quan đến người nước ngoài để yêu cầu đàm phán hoặc đệ đơn ra tòa. (Người trả lời: Hội nghiên cứu về lao động di dân) Muốn ly hôn với chồng người Nhật      Tôi đang nghĩ đến việc ly hôn với chồng là người Nhật. Mặc dù chúng tôi đã có 1 đứa con 1 tuổi nhưng sau khi ly hôn tôi muốn sống chung với con trai ở Nhật. (Câu hỏi của chị F, người mang tư cách lưu trú là vợ của người Nhật)      Để ở lại Nhật sau khi ly hôn, bạn phải có khả năng tự kiếm sống độc lập được, và phải đang nuôi dưỡng đứa con giữa bạn và chồng người Nhật, cho nên cần phải có việc làm và nhận được quyền nuôi dưỡng đứa trẻ.    Ly hôn đối với người nước ngoài thường gặp rắc rối về vấn đề pháp lý và tư cách lưu trú, cho nên bạn hãy thảo luận cụ thể với luật sư chuyên xử lý các vụ liên quan đến người nước ngoài và chuẩn bị kỹ lưỡng.(Người trả lời: Hội nghiên cứu về lao động di dân)