Các kiến thức cơ bản và cách thu thập thông tin phòng chống thiên tai dành cho người...
04/06/2026
Nhật Bản là đất nước có nhiều thiên tai. Động đất, bão, mưa lớn v.v. gần như năm nào cũng có. Khi xảy ra thiên tai, việc thiếu thông tin hoặc chưa chuẩn bị kỹ càng để đối phó với thiên tai có thể khiến chúng ta sơ tán chậm trễ và gặp khó khăn trong cuộc sống. Đối với người nước ngoài, sự khác biệt về ngôn ngữ và văn hoá có thể gây khó khăn trong việc hiểu đúng những thông tin cần thiết, làm chậm thời điểm lánh nạn. Bài viết này tổng hợp các điều cơ bản về phòng chống thiên tai để người nước ngoài có thể ứng phó an toàn nhất trong trường hợp xảy ra thiên tai.
〈Nội dung〉
1. Những thiên tai dễ xảy ra ở Nhật Bản
2. Nên làm gì khi có bão, mưa lớn
3. Nên làm gì khi có động đất
4. Để tránh gặp thiệt hại do sóng thần
5. Nên làm gì khi núi lửa phun trào
6. Sơ tán khi có thiên tai
7. Chuẩn bị đối phó với thiên tai (dự trữ đồ v.v.)
8. Thu thập thông tin khi có thiên tai
9. Tổng kết
1. Những thiên tai dễ xảy ra ở Nhật Bản
Dưới đây là một số loại thiên tai dễ xảy ra ở Nhật Bản. Ngoài ra, mỗi khu vực đều có bản đồ rủi ro (Hazard Map) để bạn có thể tìm hiểu trước về mức độ thiệt hại dự kiến do thiên tai gây ra.
Bão - Mưa lớn
Có dự báo trước nhưng nếu mưa kéo dài, có thể xảy ra hiện tượng nước sông tràn bờ, lũ lụt, sạt lở đất.
Động đất
Động đất có thể xảy ra ở bất cứ đâu tại Nhật. Khi có rung lắc mạnh, các tòa nhà, đồ đạc có thể bị đổ, cửa kính cửa sổ bị vỡ, bị mất điện, mất nước cùng lúc.
Sóng thần
Những đợt sóng cao xuất hiện sau động đất và ập vào đất liền với tốc độ cực nhanh. Có thể có cả đợt sóng thứ hai và thứ ba, vì vậy cần phải cảnh giác liên tục.
Núi lửa phun trào
Các khu vực gần núi lửa bị ảnh hưởng bởi tro núi lửa và đá rơi. Khi một ngọn núi lửa lớn phun trào, thiệt hại có thể lan rộng đến cả các khu vực ở xa.
2. Nên làm gì khi có bão, mưa lớn
Những năm gần đây, do ảnh hưởng của hiện tượng nóng lên toàn cầu, Nhật Bản thường xuyên phải hứng chịu những trận mưa xối xả (mưa giông bất chợt). Bão cũng ngày càng mạnh hơn, mang theo lượng mưa lớn.
Khi mưa lớn gây lũ lụt, các tòa nhà có thể bị ngập và nhấn chìm. Hơn nữa, mưa lớn có thể gây sạt lở đất và lũ bùn, làm hư hại các công trình và tắc nghẽn đường sá.
Để bảo vệ tính mạng của bạn khỏi những trận lũ lụt và sạt lở đất như vậy, hãy thực hiện các biện pháp sau đây.
Chuẩn bị ứng phó với bão, mưa lớn
・ hường xuyên xem bản đồ rủi ro - Hazard Map (bản đồ thể hiện các khu vực có nguy cơ xảy ra thiên tai) để xác định các khu vực dễ bị ngập lụt và sạt lở đất.
[iconpress id="local_1803" title="external link" style="color:#525252; font-size:22px;" ] Trang web của Hazard Map (Bộ Đất đai, Cơ sở hạ tầng, Giao thông vận tải và Du lịch Nhật Bản)
Ứng phó khi có bão, mưa lớn
① Không ra sông, biển
・ Đã có nhiều trường hợp người dân bị rơi xuống nước do gió và mưa sau khi ra biển hoặc sông để kiểm tra tình hình. Tuyệt đối không đến gần bờ sông, bờ biển.
② Sơ tán sớm
・ Hãy sơ tán sớm dựa theo thông tin về thiên tai từ Cơ quan Khí tượng Nhật Bản. Nếu bạn bỏ lỡ thời gian sơ tán, gió mạnh, mưa lớn, đường sá bị phong tỏa sẽ gây khó khăn cho việc đi sơ tán.
・ Khi nhận được “lệnh sơ tán” từ chính quyền địa phương, hãy sơ tán đến nơi lánh nạn gần nhất.
3. Nên làm gì khi có động đất
Được bao quanh bởi nhiều mảng kiến tạo nên Nhật Bản là một trong những khu vực dễ xảy ra động đất nhất thế giới. Để bảo vệ tính mạng của bạn khỏi động đất, hãy thực hiện các biện pháp sau đây.
Chuẩn bị ứng phó với động đất
Bàn bạc trước với gia đình về nơi sẽ sơ tán khi động đất xảy ra.
Tham gia các buổi diễn tập chuẩn bị ứng phó với thiên tai tại địa phương để tìm hiểu về các phương pháp và tuyến đường sơ tán trong trường hợp xảy ra thiên tai.
Cố định đồ đạc để tránh bị đổ. Đồng thời, cân nhắc vị trí để đồ sao cho ngay cả khi bị đổ, người và đồ vẫn an toàn.
Ứng phó khi có động đất
Khi có động đất, hãy chú ý những điểm sau đây.
① Bảo vệ bản thân khỏi các vật bị rơi hoặc đổ
・ Nếu bạn đang ở trong một tòa nhà → Để bảo vệ bản thân khỏi các vật bị rơi, hãy chui xuống gầm bàn và chờ cho đến khi rung lắc dừng lại.
・ Nếu bạn đang ở ngoài đường → Nếu bạn ở gần một tòa nhà thì biển hiệu, tường nhà, kính vỡ, v.v. có thể rơi xuống, vì vậy hãy bảo vệ đầu bằng túi xách hoặc vật tương tự và di chuyển đến nơi an toàn.
・ Nếu bạn đang ở trong ô tô → Tấp vào lề đường bên trái, tắt máy và đi bộ đến nơi an toàn.
② An toàn phòng cháy chữa cháy (Phòng ngừa hỏa hoạn)
・ Sau khi hết rung lắc, hãy tắt tất cả các thiết bị dùng lửa như bếp gas, lò sưởi v.v.
・ Nếu đồ đạc bốc cháy, hãy cố gắng dập tắt lửa bằng bình chữa cháy.
・ Sau khi động đất xảy ra, khí gas có thể bị rò rỉ nên không được đốt lửa.
③ Không dùng thang máy
・ Có nguy cơ bị mắc kẹt bên trong thang máy nếu nó bị hỏng.
④ Sơ tán đến nơi an toàn
・ Rung lắc mạnh tiềm ẩn nguy cơ sập nhà, cháy nổ và sạt lở đất ở các vùng đồi núi. Sau khi hết rung lắc, hãy di chuyển đến nơi lánh nạn gần nhất.
4. Để tránh gặp thiệt hại do sóng thần
Khi động đất lớn xảy ra dưới đáy đại dương, đáy biển sẽ nâng lên, sụt xuống. Điều này gây ra hiện tượng sóng thần.
Chuẩn bị ứng phó với sóng thần
Thường xuyên xem bản đồ rủi ro - Hazard Map và các nguồn thông tin khác để xác định các khu vực nguy hiểm và tuyến đường sơ tán.
Tham gia các buổi diễn tập chuẩn bị ứng phó với thiên tai tại địa phương, học cách sơ tán khi có thiên tai.
Ứng phó khi có vẻ sắp có sóng thần
Sẽ là quá muộn để bắt đầu sơ tán khi bạn nhìn thấy sóng thần tiến đến bờ biển. Hãy thực hiện các biện pháp phòng ngừa dưới đây và sơ tán càng nhanh càng tốt.
① Sơ tán khi cảm thấy mặt đất rung lắc
・ Nếu bạn cảm thấy rung chấn mạnh gần biển hoặc sông lớn hoặc nếu bạn cảm thấy rung chấn yếu nhưng kéo dài, hãy lập tức di chuyển ra xa biển hoặc sông và sơ tán đến nơi cao như đỉnh đồi hoặc toà nhà lánh nạn.
② Sơ tán khi nghe thấy cảnh báo
・ Ngay cả khi bạn không cảm nhận được động đất, nếu Cơ quan Khí tượng Nhật Bản phát cảnh báo sóng thần, hãy lập tức sơ tán đến khu vực cao hơn.
③ Hãy luôn cảnh giác trong thời gian dài
・ Sóng thần thứ hai và thứ ba đôi khi có thể lớn hơn sóng thần ban đầu. Cần phải cảnh giác lâu dài ngay cả sau khi dư chấn động đất lắng xuống.
5. Nên làm gì khi núi lửa phun trào
Nhật Bản có rất nhiều núi lửa. Để bảo vệ tính mạng của bạn khỏi các vụ phun trào, hãy thực hiện các biện pháp sau đây.
Chuẩn bị ứng phó khi núi lửa phun trào
Thường xuyên xem bản đồ rủi ro - Hazard Map để xác định các loại thiên tai có thể xảy ra tại khu vực của bạn.
Khi leo núi → Kiểm tra thông tin về núi lửa trên trang web của Cơ quan Khí tượng Nhật Bản và bản đồ rủi ro Hazard Map ▽ Nộp kế hoạch leo núi ▽ Chuẩn bị thiết bị liên lạc và mũ bảo hiểm.
[iconpress id="local_1803" title="external link" style="color:#525252; font-size:22px;" ] Compass (Trang web nộp kế hoạch leo núi)
Những việc cần làm khi núi lửa phun trào
① Che miệng bằng khẩu trang hoặc khăn vải
・ Không được hít tro núi lửa. Tro núi lửa chứa các mảnh thủy tinh mịn và các hạt khoáng chất có thể gây hại cho phổi và các cơ quan khác.
② Sơ tán
・ Lánh nạn bên trong các tòa nhà, bảo vệ bản thân khỏi tro núi lửa và đá rơi.
・ Nếu chính quyền địa phương ban hành “lệnh sơ tán”, hãy sơ tán đến nơi an toàn ngay lập tức.
③ Núi lửa phun trào khi đang leo núi
・ Lập tức di chuyển ra xa miệng núi lửa và tìm nơi trú ẩn trong nhà hoặc lều trên núi.
・ Đeo mũ bảo hiểm để bảo vệ đầu.
6. Sơ tán khi có thiên tai
Khung cảnh nơi lánh nạn (Có nhiều kiểu nơi lánh nạn khác nhau)
Nơi lánh nạn
・ Nếu sắp có thiên tai hoặc đã xảy ra thiên tai, hãy sơ tán đến nơi an toàn càng sớm càng tốt.
・ Thường xuyên xác định nơi lánh nạn tại khu vực mình đang sống.
※ Bạn có thể kiểm tra thông tin trên trang web của chính quyền địa phương.
・ Nếu bạn khó đi đến nơi lánh nạn, hãy sơ tán đến một nơi an toàn gần đó (ví dụ như một toà nhà kiên cố v.v.).
Lệnh sơ tán
・Nếu nguy cơ thiệt hại do thiên tai tăng cao, chính quyền địa phương sẽ ban hành “lệnh sơ tán”. Bạn sẽ được biết về lệnh này thông qua truyền hình, đài phát thanh và tin cảnh báo khẩn cấp trên điện thoại di động. Nếu lệnh sơ tán được ban hành, tính mạng của bạn có thể gặp nguy hiểm, hãy lập tức sơ tán đến nơi lánh nạn gần đó hoặc nơi an toàn khác.
Cách sơ tán
・Khi sơ tán, hãy tắt các thiết bị dùng lửa rồi ra ngoài. Ngoài ra, hãy mang ít đồ đạc nhất có thể, đeo chúng trên lưng để hai tay được tự do.
7. Chuẩn bị đối phó với thiên tai (dự trữ đồ v.v.)
Dự trữ đồ để ứng phó khi có thiên tai
Để tiếp tục sinh hoạt hàng ngày trong thời gian xảy ra thiên tai, cần phải dự trữ nước, đồ ăn và toilet di động dùng khi khẩn cấp v.v..
Dự trữ ở mức cơ bản
Nước uống: Hãy dự trữ ít nhất 3 lít nước mỗi người mỗi ngày trong 3 ngày. Trong trường hợp xảy ra động đất lớn, đường ống dẫn nước thường bị hư hại dẫn đến tình trạng mất nước kéo dài, vì vậy tốt hơn hết là nên chuẩn bị lượng nước dự trữ đủ dùng trong 1-2 tuần nếu có thể.
Nước sinh hoạt: để đề phòng việc mất nước, việc dự trữ nước sinh hoạt hàng ngày cũng rất cần thiết.
Đồ ăn (đồ ăn bảo quản lâu): Đồ hộp và thực phẩm đóng gói tiệt trùng, có thể ăn ngay không cần chế biến. Trong trường hợp xảy ra thảm họa lớn, các sản phẩm trong các cửa hàng sẽ nhanh chóng bị bán hết, việc mua đồ ăn sẽ trở nên bất khả thi trong một thời gian dài. Nếu đường sá bị cắt đứt, hàng hóa sẽ không thể đến được cửa hàng trong một thời gian dài. Nhiều bài báo khuyên nên dự trữ lượng đồ ăn đủ dùng trong vài ngày, nhưng tốt hơn hết là nên dự trữ đồ ăn đủ dùng trong hai tuần nếu có thể.
Toilet di động dùng khi khẩn cấp: Nước trong các nhà vệ sinh thông thường sẽ ngừng hoạt động nên hãy chuẩn bị sẵn nhiều toilet di động dùng một lần (hoặc túi rác to).
Túi dùng khi khẩn cấp (ba lô ứng phó với thiên tai): Đây là túi chứa các vật dụng thiết yếu cho trường hợp khẩn cấp, ví dụ như đèn pin, radio và pin v.v.. Bạn cũng nên cho thêm một cục sạc dự phòng, tiền mặt (khi có thiên tai, có thể là không thể thanh toán điện tử), các loại thuốc dự phòng v.v..
[iconpress id="local_1803" title="external link" style="color:#525252; font-size:22px;" ] Hãy chuẩn bị ba lô ứng phó với thiên tai (JP MIRAI)
Đối với người nước ngoài, giấy tờ tùy thân cũng rất quan trọng
・ Thẻ lưu trú, hộ chiếu và các giấy tờ liên quan đến tình trạng cư trú: Đây là những giấy tờ cần thiết để xác minh danh tính và thực hiện nhiều thủ tục khác nhau.
※ Hãy cho bản sao của các giấy tờ tuỳ thân vào túi dùng khi khẩn cấp.
Nắm rõ nơi lánh nạn
・ Khi có thiên tai lớn, các cơ sở công cộng và các địa điểm khác được sử dụng làm “nơi lánh nạn”. Những nơi lánh nạn này đã được chỉ định trước, vì vậy hãy thường xuyên xem trang web của chính quyền địa phương để biết thông tin về các nơi lánh nạn này.
・ Khi thiên tai xảy ra, hãy kiểm tra thông tin của chính quyền địa phương và sơ tán càng sớm càng tốt.
・ Ở nơi lánh nạn, bạn sẽ cùng sinh sống với những người dân trong khu vực. Hãy xây dựng mối quan hệ tốt với người dân xung quanh bằng cách chào hỏi họ như “Ohayo gozaimasu”, “Konnichiwa” khi gặp họ hàng ngày.
Cách liên lạc và địa điểm tập trung
Hãy quyết định trước cách liên lạc và địa điểm tập trung
・Hãy quyết định cách liên lạc với gia đình và bạn bè cũng như địa điểm tập trung trong trường hợp xảy ra thiên tai. Có thể điện thoại bị mất sóng và mất điện nên không phải lúc nào cũng có thể sử dụng được điện thoại di động.
Thông tin liên lạc được viết sẵn trên giấy
・ Việc mang theo một mảnh giấy ghi sẵn thông tin liên lạc của gia đình, bạn bè, cơ quan và trường học có thể hữu ích trong trường hợp xảy ra thiên tai nếu điện thoại di động của bạn có sóng yếu hoặc hết pin.
8. Thu thập thông tin khi có thiên tai
Chúng ta nên thu thập thông tin như thế nào khi sắp có thiên tai hoặc khi thiên tai đã xảy ra?
Công cụ thu thập thông tin khi có thiên tai
Các công cụ thu thập thông tin về thiên tai bao gồm tin tức truyền hình và radio, trang web của chính phủ, thông báo cảnh báo khẩn cấp và thông báo của địa phương (thông báo kèm âm thanh lớn) nhận được trên điện thoại di động v.v..
Các trang web và ứng dụng hữu ích khi xảy ra thiên tai.
Trang thông tin về thiên tai dành cho người nước ngoài
[iconpress id="local_1803" title="external link" style="color:#525252; font-size:22px;" ] Cổng thông tin phòng chống thiên tai của Bộ Đất đai, Cơ sở hạ tầng, Giao thông vận tải và Du lịch Nhật Bản (đa ngôn ngữ)※ Bạn có thể xem nhiều thông tin về thiên tai bằng cổng thông tin này. Bạn cũng có thể truy cập vào trang thông tin của chính quyền địa phương (ví dụ như thông tin sơ tán) từ đây.
[iconpress id="local_1803" title="external link" style="color:#525252; font-size:22px;" ] Thông tin về thiên tai từ Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (đa ngôn ngữ)※ Cập nhật thông tin về thiên tai bằng nhiều ngôn ngữ.
[iconpress id="local_1803" title="external link" style="color:#525252; font-size:22px;" ] Cổng thông tin Bản đồ rủi ro - Hazard Map
Ứng dụng phòng chống thiên tai dành cho người nước ngoài (trên điện thoại di động)
・ Safety Tips: Cung cấp thông tin bằng nhiều ngôn ngữ về thiên tai như động đất, sóng thần, bão; thông tin sơ tán.
・ NHK WORLD-JAPAN: Cung cấp tin tức thường nhật và thông tin về thiên tai bằng nhiều ngôn ngữ.
※Việc tải ứng dụng trước là rất quan trọng.
Cổng thông tin tư vấn dành cho người nước ngoài
[iconpress id="local_1803" title="external link" style="color:#525252; font-size:22px;" ] Trung tâm hỗ trợ lưu trú dành cho người nước ngoài (FRESC)※Đây là nơi bạn có thể nhận được tư vấn về tình trạng lưu trú và các vấn đề trong cuộc sống. Khi xảy ra thiên tai, bạn cũng có thể nhận được tư vấn về công việc và cuộc sống trong thời gian tiếp theo.
Cảnh giác với tin giả
・Tin giả lan tràn khi có thiên tai. Đặc biệt là trên mạng xã hội có thể lan truyền rất nhiều thông tin sai lệch. Đừng tin vào những thông tin không đáng tin cậy.
・Ưu tiên thông tin chính thống: Kiểm tra thông tin từ chính quyền địa phương, các tổ chức công và các cơ quan báo chí.
9. Tổng kết
Nhật Bản là một quốc gia có nhiều thiên tai như động đất, bão, mưa lớn v.v., kiến thức và công tác chuẩn bị ứng phó với thiên tai là vô cùng quan trọng.
Khi có mưa lớn hoặc bão, hãy tránh xa bờ sông, bờ biển và sơ tán sớm.
Khi có động đất, hãy bảo vệ bản thân khỏi các đồ vật bị rơi và cẩn thận hoả hoạn.
Khi có sóng thần, điều quan trọng là phải di chuyển đến khu vực cao hơn càng nhanh càng tốt.
Khi núi lửa phun trào, cần thực hiện các biện pháp phòng ngừa để bảo vệ bản thân khỏi tro núi lửa.
Hơn nữa, như một phần của công tác chuẩn bị ứng phó thiên tai, điều quan trọng là phải dự trữ nước và đồ ăn, quản lý các giấy tờ quan trọng như thẻ lưu trú, xác nhận trước địa điểm lánh nạn.
Khi thiên tai xảy ra, việc thu thập thông tin chính xác là rất quan trọng. Bạn đừng để bị đánh lừa bởi những thông tin không đáng tin cậy trên mạng xã hội, hãy ưu tiên thông tin từ chính quyền địa phương, các tổ chức công và các cơ quan báo chí. Đồng thời, hãy sử dụng các trang web và ứng dụng thông tin đa ngôn ngữ.
Nếu chuẩn bị ứng phó trước, bạn có thể giảm thiểu đáng kể thiệt hại khi có thiên tai thực tế và có thể thích nghi với cuộc sống tại nơi lánh nạn. Bắt đầu từ những việc có thể làm, bạn hãy chuẩn bị phòng chống thiên tai nhé.
