Hãy đến Nhật Bản

img detail
29/04/2020 Hãy đến Nhật Bản

Chúng tôi xin tóm tắt kinh tế – chính trị Nhật Bản.

Chính trị

    Hiến pháp Nhật Bản có 3 nguyên tắc chính, đó là “nhân dân làm chủ”, “tôn trọng nhân quyền cơ bản”, “chủ nghĩa hòa bình”. Chính trị Nhật Bản được thực hiện dựa trên “chủ nghĩa dân chủ đại nghị”, “Thiên Hoàng là biểu tượng của dân tộc”, “thể chế đại nghị”. Quốc hội là “Cơ quan quyền lực tối cao quốc gia” là cơ quan lập pháp duy nhất. Quốc hội gồm có 2 viện là thượng viện và hạ viện, trong đó viện nào cũng do nhân dân trực tiếp bầu lên qua các kỳ bầu cử. Người nước ngoài không thể trở thành nghị sỹ quốc hội của Nhật Bản được. 

    Ở Nhật Bản, quyền lực chính trị được chia làm 3, đó là “lập pháp” “hành chính” và “tư pháp”. Trong đó, lập pháp là do quốc hội, hành chính là do nội các, tư pháp là do tòa án gánh vác, tạo nên thể chế “tam quyền phân lập”. Hiến pháp Nhật Bản quy định “Nhân dân làm chủ” và thực hiện “chủ nghĩa dân chủ đại nghị” trong đó lấy Quốc hội – cơ quan được hình thành từ những đại biểu quốc hội do người dân có chủ quyền bầu lên – làm “cơ quan quyền lực tối cao quốc gia”. 

   Thiên Hoàng có vai trò “biểu tượng cho đất nước Nhật Bản”. Ngôi Thiên Hoàng là cha truyền con nối, không có quyền lực liên quan tới hành chính quốc gia, mà chỉ thực hiện những “nghi lễ quốc gia liên quan đến Thiên Hoàng, sẽ thay đổi cả “niên hiệu”. Ngày 1/5/2019 Thiên Hoàng trước đã thoái vị, Thiên Hoàng mới lên thay, niên hiệu cũng chuyển từ “Bình Thành” sang “Lệnh Hòa”.

 

Kinh tế (Lịch sử)

   Nhật Bản là nước thua trận trong chiến tranh thế giới thứ hai, nhưng từ năm 1955 tới năm 1973, tỷ lệ tăng trưởng kinh tế thực chất trung bình hàng năm là hơn 10%, gấp từ 2 tới 4 lần các nước Âu Mỹ, đạt mức độ tăng trưởng kinh tế thần tốc (tăng trưởng kinh tế cao độ) chưa từng có ở các nước trên thế giới. Điều đó xảy ra trong bối cảnh chuyển giao nhiên liệu từ than đá sang dầu mỏ, “Kế hoạch tăng thu nhập gấp bội” do Nội các Ikeda Hayato đưa ra những năm 1960, ngoài ra còn có cuộc cách mạng kỹ thuật chế tạo các sản phẩm sợi tổng hợp, nhựa, đồ điện gia dụng. Cuộc cách mạng lưu thông hàng hóa từ đó cũng được thúc đẩy phát triển, như mở rộng các khu công nghiệp hóa dầu, phổ cập xe ô tô riêng từng gia đình, tăng mạnh số lượng siêu thị. Nhưng cuộc khủng hoảng dầu mỏ năm 1973 đã chấm dứt thời kỳ tăng trưởng kinh tế cao độ này.

Đồ điện gia dụng phổ biến thời kỳ tăng trưởng kinh tế cao độ

    Trong thời gian này, thu nhập của người dân tăng cao, đồ điện gia dụng như tủ lạnh, máy giặt, tivi, điện thoại trở nên phổ biến, cuộc sống của người dân trở nên sung túc hơn. Nhưng cùng với vật giá leo thang, đã phát sinh vấn đề mật độ dân cư đô thị tăng cao trong khi mật độ dân cư ở nông thôn thưa thớt, ngoài ra các vấn đề ô nhiễm không khí, ô nhiễm nguồn nước, tiếng ồn, đã trở thành những vấn đề xã hội nghiêm trọng.

    Sau đó, nội dung “điều chỉnh cân đối cán cân thanh toán quốc tế bằng cách can thiệp vào thị trường ngoại hối” được đưa vào nội dung của Hiệp định (Hiệp định Plaza) – Hiệp định tài chính được được ký năm 1985 bởi nhóm G5 (gồm Nhật Bản, Mỹ, Anh, Pháp, Tây Đức) tại khách sạn Plaza ở New York, đã khiến cho đồng Yên từ chỗ rẻ chuyển thành đắt giá. Tỷ giá trước khi ký Hiệp định là 1 đôla Mỹ = 230 yên, nhưng vào cuối năm 1987, tỷ giá được kéo về mức 120 yên, kết quả là các doanh nghiệp Nhật Bản đã tiến ra nước ngoài.

Khách sạn Plaza New York – nơi diễn ra lễ ký Hiệp định Plaza

 

Kinh tế (Hiện nay)

   Hiện nay, tổng sản phẩm quốc nội của Nhật Bản (năm 2018) đứng thứ 3 thế giới, sau Mỹ và Trung Quốc, gấp khoảng 20 lần tổng sản phẩm quốc nội đứng thứ 47 của Việt Nam. 

    Nhật Bản xung quanh là biển nên có nguồn thủy sản rất phong phú. Có nhiều núi nên tài nguyên lâm nghiệp còn phong phú hơn nữa. Ngược lại tài nguyên khoáng sản lại nghèo nàn, vì vậy tỷ lệ phụ thuộc vào nguồn tài nguyên nước ngoài về nguyên liệu và năng lương chiếm tới 80%. Có thể nói Nhật Bản là một quốc gia mậu dịch. Kể từ sau thời kỳ tăng trưởng kinh tế cao độ, ngoài ngành công nghiệp nặng như công nghiệp luyện kim, máy móc, ô tô, thì các ngành sản xuất lưu thông hàng hóa mỹ phẩm, dược phẩm, sợi, thực phẩm cũng rất phát triển. Ngành kỹ thuật xây dựng – kiến trúc cũng vào hàng nhất thế giới. Công cuộc xây dựng hệ thống đường tàu điện ngầm ở thành phố Hồ Chí Minh cũng do tổng thầu xây dựng (General contractor) Nhật Bản đảm nhiệm.