Category | Tin mới nhất

Nếu bị bệnh hoặc bị thương ở Nhật Bản thì cần làm gì? Bảo hiểm y tế dành...

By KOKORO（毎日新聞社主催、在ベトナム日本国大使館など後援） Tại Nhật Bản, có chế độ bảo hiểm y tế công để những người bị bệnh hoặc bị thương có thể yên tâm khám và điều trị. Người nước ngoài sinh sống tại Nhật Bản cũng thuộc đối tượng áp dụng, và về nguyên tắc, không phân biệt quốc tịch hay tuổi tác, tất cả mọi người đều phải tham gia một trong các loại bảo hiểm y tế công. Bài viết này sẽ giải thích chi tiết về việc thực tập sinh kỹ năng, người nước ngoài thuộc...

30/09/2026

LÀM THẾ NÀO ĐỂ KHÔNG GẶP PHẢI TAI NẠN LAO ĐỘNG
08/09/2026
By KOKORO (Báo Mainichi; Đơn vị hỗ trợ: Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam, v.v.) Việc bị thương trong lúc làm việc hoặc trên đường đi làm, hay mắc các bệnh có nguyên nhân do công việc, được gọi là “tai nạn lao động” (rosai). Khi người nước ngoài làm việc tại Nhật Bản, do các vấn đề về năng lực tiếng Nhật, sự khác biệt về thói quen tại nơi làm việc hay thiếu kinh nghiệm làm việc, nên có trường hợp họ không thể hiểu đầy đủ các thao tác nguy hiểm hay các quy tắc, dẫn đến tai nạn lao động. Nếu gặp phải tai nạn lao động, cũng khả năng bạn sẽ gặp khó khăn khi tiếp tục công việc. Trong bài viết này, tôi sẽ giải thích những điều mà các bạn nên ghi nhớ để phòng tránh tai nạn lao động, tập trung chủ yếu vào những chấn thương do tai nạn trong lúc làm việc hoặc trên đường đi làm. 1. "3 nguyên tắc an toàn" bạn cần ghi nhớ trước tiên Để phòng tránh tai nạn lao động, trước hết hãy ghi nhớ 3 điều sau đây. ① Không làm việc khi mình chưa hiểu rõ. ② Nếu cảm thấy nguy hiểm, hãy tạm dừng lại. ③ Nếu không hiểu, nhất định phải hỏi. Bất kể loại hình công việc của bạn là gì thì đây là những điều cơ bản về an toàn cực kỳ quan trọng. Ví dụ, khi không hiểu rõ cách vận hành máy móc, bạn tuyệt đối không được tự ý thao tác theo suy nghĩ chủ quan của mình kiểu như "chắc là thế này". Việc thao tác khi mới chỉ nhìn cách làm của người đi trước mà chưa hiểu rõ hoàn toàn cũng rất nguy hiểm. Việc nói "Xin lỗi, tôi không hiểu" hay "Xin hãy hướng dẫn lại cho tôi một lần nữa" hoàn toàn không phải là điều gì đáng xấu hổ. Nếu cứ làm việc khi chưa hiểu rõ để rồi xảy ra tai nạn, thì sẽ gây ra ảnh hưởng, rắc rối lớn cho cả bản thân bạn lẫn những người làm việc cùng bạn. “Dừng lại” → “Hỏi” → “Hiểu rõ rồi mới làm” Nhất định phải ghi nhớ việc tuân thủ đúng trình tự này. 2. Các tai nạn lao động thường gặp tại nơi làm việc Bằng việc biết được thực tế những tai nạn nào hay xảy ra tại nơi làm việc, bạn có thể dễ dàng hình dung được "hành vi nào là nguy hiểm". ① Trượt ngã (Tento) Nếu sàn nhà tại nơi làm việc bị ướt, hoặc có đồ vật đặt trên lối đi, bạn có thể bị trượt hoặc vấp ngã. Đặc biệt, bạn cần hết sức chú ý khi đang vội, hoặc khi đang bê đồ vật lớn bằng cả hai tay khiến việc quan sát phía dưới chân trở nên khó khăn. 【Biên pháp】 Không chạy mà hãy đi lại một cách bình tĩnh tại nơi làm việc. Khi đi bộ, hãy kiểm tra kỹ dưới chân và hướng di chuyển. Không để đồ vật trên lối đi. Nếu sàn nhà bị ướt do nước hoặc dầu, v.v., thì không được để mặc như vậy mà phải lập tức thông báo cho ai đó biết. ② Tai nạn do bị kẹp (Hasamare jiko) Đây là tai nạn bị kẹp tay hoặc ngón tay, v.v. do chạm vào các bộ phận đang chuyển động của máy móc. Việc đáng lẽ phải tắt máy nhưng lại không tắt mà cứ thế tiến hành thao tác, hoặc đưa tay lại gần khi chưa xác nhận kỹ chuyển động của máy sẽ dẫn đến tai nạn nghiêm trọng. Tùy từng trường hợp mà ngón tay hoặc cánh tay có thể bị máy kẹp đứt lìa hoặc bị nghiền nát. 【Biên pháp】 Đối với những thao tác cần phải đưa tay hoặc cơ thể lại gần máy móc, hãy dừng máy theo đúng quy trình đã quy định. Xác nhận máy đã dừng lại hoàn toàn rồi mới tiến hành thao tác. Không đưa tay vào máy móc đang hoạt động. Nếu không hiểu rõ, đừng tự ý phán đoán mà hãy xác nhận lại với cấp trên hoặc người đi trước. ③ Tai nạn do bị cuốn vào (Makikomare jiko) Đây là tai nạn mà quần áo, găng tay, tóc,…bị cuốn vào máy móc đang quay. Khi bị cuốn vào, trong khoảng thời gian ngắn trước khi dừng máy móc lại được, bạn có thể bị chấn thương nghiêm trọng. 【Biên pháp】 Khi làm việc, không mặc quần áo dễ bị cuốn vào máy móc. Trường hợp bạn có tóc dài, thì hãy buộc gọn gàng theo phương pháp đã quy định. Không tiến lại gần máy móc hơn mức cần thiết. Không tự ý tháo bỏ hoặc làm vô hiệu hóa các thiết bị an toàn của máy móc. Đối với những thao tác cần đưa cơ thể lại gần máy móc, hãy tuân thủ đúng quy trình an toàn đã được quy định. ※ Chú ý: Tùy thuộc vào từng thao tác, găng tay có thể trở thành nguyên nhân khiến bạn bị cuốn vào máy móc. Đừng suy nghĩ rập khuôn theo một chiều rằng "hễ đeo găng tay thì nhất định sẽ an toàn", hãy sử dụng đúng cách các trang bị bảo hộ đã được quy định cho công việc đó. ④ Tai nạn do bị cắt/ cọ xát (Kire・Kosure jiko) Đây là loại tai nạn mà cơ thể chạm vào dao, công cụ, hoặc các bộ phận đang chuyển động của máy móc dẫn đến bị cắt hoặc trầy xước. Trong một số trường hợp, điều này có thể dẫn đến việc đứt lìa ngón tay hoặc các bộ phận khác. 【Biên pháp】 Sử dụng đúng cách các trang bị bảo hộ cần thiết cho công việc. Khi sử dụng dao hoặc các loại máy móc có lưỡi dao thì cần đặc biệt thận trọng trong thao tác. Trước khi tiến hành thao tác, hãy kiểm tra kỹ xem công cụ hay máy móc có gì bất thường không, thiết bị an toàn có hoạt động chính xác hay không. Tuân thủ nghiêm ngặt tài liệu hướng dẫn công việc và các quy trình đã được quy định. Khi sử dụng dao, hãy chú ý đến hướng của lưỡi dao và vị trí của bàn tay. ⑤ Ngã từ trên cao xuống/ Rơi xuống (Tsuiraku・Tenraku) Tại các công trường xây dựng, hãy hết sức cẩn thận với kiểu tai nạn "ngã từ trên cao xuống/rơi xuống" từ những nơi cao như thang chữ A (Kyatatsu) hay giàn giáo. 【Biên pháp】 Sử dụng đúng cách thiết bị chống rơi ngã cần thiết cho công việc. Kiểm tra tình trạng dưới chân và nơi làm việc. Không làm việc trong tư thế gượng ép, cố sức. Sử dụng đúng cách thang chữ A và giàn giáo. Đừng nghĩ rằng "chỉ một lát thôi nên không sao đâu" mà bỏ qua các thiết bị an toàn. ⑥ Va chạm với xe nâng (Forklift) Tại một số nhà máy và kho bãi, có rất nhiều xe nâng di chuyển. Cũng có những tai nạn va chạm xảy ra do xe nâng xuất hiện từ những vị trí khuất tầm nhìn, bị che khuất bởi hàng hóa hoặc cột trụ và va chạm với người đi bộ. Đối với người điều khiển xe nâng, có rất nhiều vị trí họ không thể nhìn thấy (điểm mù). Khi đi bộ ở gần xe nâng, hãy xác nhận xem người điều khiển xe đã nhận ra sự có mặt của bạn hay chưa. 【Biên pháp】 Hãy quan sát kĩ xung quanh khi đi bộ tại nơi làm việc. Chú ý đến các xe nâng xuất hiện từ những góc khuất tầm nhìn như phía sau hàng hóa hoặc cột trụ. Sử dụng lối đi dành cho người đi bộ đã được quy định. Khi tiến lại gần xe nâng, hãy xác nhận xem người điều khiển xe đã nhận ra mình hay chưa. 【Những điểm cần lưu ý đối với người điều khiển xe】 Trong số các thực tập sinh kỹ năng và người nước ngoài theo diện kỹ năng đặc định, cũng có những người làm công việc điều khiển xe nâng. Khi điều khiển xe nâng, hãy lưu ý những điều sau đây. Khi tầm nhìn phía trước bị hạn chế, thì không được cố tiến lên, mà hãy di chuyển bằng các phương pháp giúp xác nhận an toàn như đi lùi hoặc nhờ người hướng dẫn để điều hướng. Tại các điểm mù và các giao lộ, nhất định phải tạm dừng để xác nhận an toàn. Bấm còi khi cần thiết để thông báo sự hiện diện của mình cho những người xung quanh biết. Không được chở người trên càng nâng (nĩa nâng) hoặc trên pallet. Khi rời khỏi xe nâng, hãy dừng xe theo phương pháp đã quy định, tắt động cơ và cài phanh tay. 3. Những tai nạn xảy ra do "không hiểu", "không thể hỏi" Khi không hiểu, nhất định phải hỏi Khi người nước ngoài làm việc tại Nhật Bản, việc chưa quen với tiếng Nhật hay các quy tắc tại nơi làm việc có thể dẫn đến tai nạn lao động. Ví dụ, các bạn hãy đặc biệt lưu ý những hành vi sau đây. Mặc dù không hiểu những hướng dẫn công việc, nhưng cũng không xác nhận lại ý nghĩa do ngại hỏi lại đối phương. Mặc dù không hiểu rõ nội dung hướng dẫn, nhưng cũng không để tâm mà cứ tiếp tục làm việc Mặc dù chưa hiểu đầy đủ quy trình làm việc nhưng vẫn vận hành máy móc mà không xác nhận với những người xung quanh. Dù là công việc lần đầu tiên thực hiện nhưng đã tự ý nghĩ rằng "vì mình từng nhìn thấy rồi nên chắc chắn sẽ làm được". Tự ý nghĩ rằng "mọi người có vẻ bận rộn nên không thể hỏi" hoặc "hỏi những điều mình không hiểu thì thật xấu hổ". Những hành vi như “không biết”, “không hiểu”, “không hỏi”, “không hiểu nhưng vẫn tự ý làm việc theo cách của mình” hay “vội vàng, hấp tấp” chính là những nguyên nhân trực tiếp dẫn đến tai nạn lao động. Khi cảm thấy bất an hoặc chưa chắc chắn dù chỉ một chút thôi, các bạn đừng tự phán đoán rằng "chắc là không sao đâu", mà hãy dừng ngay thao tác lại để xác nhận với cấp trên hoặc người đi trước. Việc hỏi “Tôi không hiểu”, “Xin hãy hướng dẫn lại cho tôi một lần nữa” hoàn toàn không phải là điều gì đáng xấu hổ hay không tốt cả. Việc đặt câu hỏi vì sự an toàn cũng là một phần của công việc. Có người để có thể trao đổi Để có thể hỏi ngay những điều chưa hiểu, việc tìm sẵn “người có thể trao đổi” tại nơi làm việc trong những lúc bình thường cũng rất quan trọng. Trong trường hợp không thể hỏi ngay người đưa ra chỉ thị cho mình, hoặc dù đã nghe giải thích nhưng vẫn chưa hiểu rõ, bạn cần phải xác nhận lại với một người khác. Hãy quyết định sẵn một người mà bạn có thể trao đổi khi gặp khó khăn, chẳng hạn như đàn anh cùng quốc tịch, cấp trên người Nhật, hoặc người chịu trách nhiệm tại hiện trường. Nếu ngày thường bạn đã xác định rõ “Khi gặp khó khăn, tôi sẽ hỏi người này” thì khi cần thiết sẽ rất dễ đặt câu hỏi. 4. Ghi nhớ các từ ngữ cảnh báo nguy hiểm Tại nơi làm việc ở Nhật Bản có nhiều từ ngữ dùng để cảnh báo nguy hiểm. Nếu không hiểu được các từ ngữ đó, bạn sẽ không thể nhận biết được các mối nguy hiểm xung quanh mình. Tại nơi làm việc, người ta thường sử dụng những từ ngữ ngắn gọn để truyền đạt vấn đề nguy hiểm. Ví dụ như: Kiken (= Abunai): Nguy hiểm Tachiiri-kinshi (= Haitte ha ikenai): Cấm vào Chuui: Chú ý Tomare: Dừng lại Kouon: Nhiệt độ cao Kanden: Giật điện Kaitenchuu: Đang vận hành Không phải họ đang “nổi giận” đâu Khi bạn đang ở trong tình huống nguy hiểm cận kề tại nơi làm việc, những người xung quanh có thể dùng giọng điệu mạnh để nhắc nhở, chẳng hạn như: “Abunai! (Nguy hiểm)”, “Sawaruna! (Đừng chạm vào)”. Điều đó không có nghĩa là người đó đang tức giận với bạn. Trong tình huống nguy hiểm, để có thể bảo vệ bạn thì họ cần sử dụng những từ ngữ ngắn và mạnh như vậy để thông báo. Chú ý cả đến phương ngữ Tùy từng khu vực mà đôi khi người ta sử dụng những từ ngữ hơi khác nhau (phương ngữ). Ví dụ, có trường hợp từ “Abunai” (nguy hiểm) được nói thành “Abunee” hoặc “Okkanee”. Không chỉ đối với phương ngữ, nếu bạn không hiểu lời nói của đối phương thì hãy nói với họ một cách thẳng thắn, không cần ngại ngần: “Xin lỗi, tôi không hiểu từ bạn vừa nói”. Việc không mặc kệ mà hỏi lại những từ ngữ không quen thuộc cũng là một biện pháp phòng ngừa an toàn quan trọng. 5. Không sử dụng máy móc, công cụ theo suy nghĩ chủ quan "chắc là thế này" Khi không hiểu cách vận hành máy móc hay cách làm việc, tuyệt đối không được tiếp tục công việc dựa trên những suy đoán kiểu như "chắc là thế này". Những hành vi dưới đây đặc biệt nguy hiểm: Bắt chước làm theo những gì nhìn thấy. Dù không hiểu gì nhưng vẫn thử ấn công tắc máy móc. Chạm vào máy móc đang hoạt động. Tự ý thay đổi quy trình làm việc theo cách của mình. Tự ý tháo bỏ thiết bị an toàn. Nghĩ rằng "chỉ một lát thôi nên không sao đâu". Khi không biết cách làm đúng, hãy nói cho đối phương biết những câu như: “Tôi không hiểu”, “Xin hãy hướng dẫn lại cho tôi một lần nữa”. Ngoài ra, bạn cũng cần đặc biệt cẩn thận khi vệ sinh hoặc kiểm tra máy móc. Nếu thực hiện công việc khi chưa tắt nguồn máy, máy có thể bất ngờ hoạt động trở lại và dẫn đến tai nạn nghiêm trọng. Hãy xác nhận rằng máy đã dừng lại hoàn toàn rồi mới tiến hành thao tác. 6. Thu dọn, sắp xếp ngăn nắp cũng là biện pháp an toàn Việc sắp xếp và giữ gìn mọi thứ ngăn nắp không chỉ đơn thuần là để làm sạch nơi làm việc, mà nó còn có liên quan rất lớn đến an toàn. Nếu nơi làm việc bừa bộn, các vấn đề dưới đây sẽ rất dễ xảy ra Vấp Ngã Rơi đồ Phải vội vàng tìm kiếm các dụng cụ cần thiết Gia tăng sai sót trong công việc といった問題が起こりやすくなります。【Biên pháp】 Sau khi kết thúc công việc, hãy trả những vật dụng đã sử dụng trở lại đúng vị trí đã quy định Hãy hình thành thói quen giữ gìn nơi làm việc luôn trong trạng thái an toàn, chẳng hạn như không để đồ vật trên lối đi, hay lập tức thông báo nếu làm đổ nước hoặc dầu ra sàn. 7. Hãy thử thực hiện việc chỉ tay xác nhận Trước khi bắt đầu công việc, chúng ta hãy tiến hành kiểm tra an toàn. Tại Nhật Bản có một phương pháp xác nhận an toàn gọi là “chỉ tay xác nhận” (Yubisashi-kakunin). Đây là phương pháp vừa chỉ bằng ngón tay vừa nói thành tiếng để xác nhận tình trạng an toàn, thường được sử dụng tại các tuyến đường sắt, nhà máy hay công trường xây dựng ở Nhật Bản. Ví dụ như, “Heremetto yoshi!” (Mũ bảo hiểm, tốt!) “Tebukuro yoshi!” (Găng tay, tốt!) “Kikai teishi yoshi!” (Máy đã dừng, tốt!) “Migi yoshi! Hidari yoshi” (Bên phải, tốt! Bên trái, tốt!) Không chỉ đơn thuần là nhìn bằng mắt, việc kết hợp giữa “chỉ bằng ngón tay” và “đọc thành tiếng” sẽ giúp bạn dễ dàng nâng cao ý thức xác nhận an toàn hơn. 8. Sử dụng đúng cách các trang thiết bị bảo hộ Tùy thuộc vào từng công việc mà có nhiều trang thiết bị bảo hộ khác nhau, chẳng hạn như mũ bảo hiểm, giày an toàn, kính bảo hộ, nút bịt tai, khẩu trang chống bụi, hay thiết bị chống rơi ngã (dây đai an toàn). Đây là những dụng cụ quan trọng để bảo vệ cơ thể của bạn. Bạn tuyệt đối không được suy nghĩ kiểu như "chỉ một lát thôi nên không sao đâu" hay "vì phiền phức nên không dùng cũng được". Ngoài ra, các trang thiết bị bảo hộ chỉ phát huy được tác dụng bảo vệ tối đa khi bạn sử dụng chúng đúng cách. Trường hợp bạn không biết cách sử dụng, hoặc không biết rõ công việc của mình cần những trang bị bảo hộ nào, thì nhất định phải xác nhận lại. 9. Tiếp nhận việc đào tạo an toàn bằng "phương pháp dễ hiểu" Để làm việc an toàn, thì không chỉ nội dung công việc, mà việc hiểu đúng các hướng dẫn và giải thích về an toàn cũng vô cùng quan trọng. 日本語が難しくて分からない場合は、遠慮せず、Nếu tiếng Nhật quá khiến bạn không hiểu, bạn đừng ngần ngại mà đề xuất để được giải thích bằng những phương pháp mà bản thân bạn có thể hiểu rõ nhất, chẳng hạn như Tôi mong rằng sẽ được giải thích bằng tiếng Nhật đơn giản, dễ hiểu. Tôi mong rằng sẽ được giải thích bằng tiếng mẹ đẻ. Tôi mong rằng sẽ được bổ sung phần giải thích bằng hình ảnh hoặc hình minh họa. Tôi mong rằng sẽ được giải thích bằng cách sử dụng máy móc hoặc công cụ thực tế. Việc thực sự hiểu rõ nội dung công việc quan trọng hơn nhiều so với việc chỉ nói "Tôi đã hiểu". Nếu có điều gì chưa hiểu, hãy mạnh dạn nói với công ty rằng: "Xin hãy giải thích dễ hiểu hơn một chút nữa". Bạn hoàn toàn không cần phải e ngại việc này. 10. Tai nạn trên đường đi làm Tai nạn trên đường đi làm, nếu đáp ứng một số điều kiện nhất định, cũng sẽ được công nhận là “một phần của tai nạn lao động” và thuộc đối tượng chi trả của bảo hiểm tai nạn lao động. Để phòng tránh tai nạn trên đường đi làm, điều quan trọng trước hết là phải có đủ thời gian dự phòng. Khi vội vàng, bạn có thể lờ đi đèn tín hiệu hoặc thực hiện những hành động mạo hiểm như băng qua đường trái phép. Khi đi xe đạp, hãy tuân thủ các quy tắc giao thông và chú ý quan sát kỹ xung quanh. Việc vừa đi bộ vừa xem điện thoại, hay vừa điều khiển xe đạp vừa sử dụng điện thoại cũng là hành vi cực kỳ nguy hiểm. [iconpress id="local_1803" title="external link" style="color:#525252; font-size:22px;" ] 6 hành vi vi phạm pháp luật dễ mắc phải khi đi xe đạp｜KOKORO 【Biên pháp】 Ra khỏi nhà sớm để có đủ thời gian dự phòng. Tuân thủ đèn tín hiệu và các quy tắc giao thông. Khi đi xe đạp, hãy chú ý quan sát kỹ xung quanh. Không được vừa đi bộ vừa xem điện thoại, hay vừa điều khiển xe đạp vừa sử dụng điện thoại. Đặc biệt chú ý vào những ngày mưa khi đường trơn trượt. 11. Khi xảy ra tai nạn lao động Nếu bạn bị thương trong lúc làm việc hoặc trên đường đi làm, thì đừng cố gượng ép tiếp tục công việc. Cho dù là chấn thương nhỏ, đối với những vết thương xảy ra trong lúc làm việc, trước hết hãy báo ngay cho người phụ trách hoặc cấp trên biết và tiếp nhận các biện pháp sơ cứu cần thiết. Ngay cả khi vết thương có vẻ nhỏ, cơn đau cũng có thể trở nên dữ dội hơn về sau. Ngoài ra, trường hợp bạn bị thương hoặc mắc bệnh do nguyên nhân là công việc, thì có thể được nhận các khoản chi trả từ chế độ bảo hiểm tai nạn lao động. Chính vì vậy, nếu bị thương trong lúc làm việc, nhất định hãy báo cho cấp trên hoặc những người liên quan biết. Chế độ bảo hiểm tai nạn lao động cũng được áp dụng cho cả người lao động nước ngoài. Việc có được công nhận là tai nạn lao động hay không không phải do công ty quyết định, mà do Văn phòng Thanh tra Tiêu chuẩn Lao động (Roudou Kijun Kantokusho) phán quyết. Ngay cả khi bị công ty nói rằng "đây không phải là tai nạn lao động", bạn cũng đừng tự nghĩ rằng mình không thể làm thủ tục đề nghị hưởng chế độ bảo hiểm tai nạn lao động. Công ty không có thẩm quyền quyết định việc này. Nếu có điều gì chưa hiểu về bảo hiểm tai nạn lao động, hãy trao đổi với người phụ trách của công ty, Văn phòng Thanh tra Tiêu chuẩn Lao động, hoặc bộ phận tư vấn dành cho người lao động nước ngoài. [iconpress id="local_1803" title="external link" style="color:#525252; font-size:22px;" ] Các loại bảo hiểm tai nạn lao động và cách nhận thanh toán bảo hiểm｜KOKORO [iconpress id="local_1803" title="external link" style="color:#525252; font-size:22px;" ] Sách hướng dẫn yêu cầu bồi thường bảo hiểm tai nạn lao động (Đa ngôn ngữ)｜Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản 12. Tổng kết ―― Vì sự an toàn hãy "Dừng lại • Hỏi • Xác nhận" Những điều quan trọng để phòng tránh tai nạn không phải là những việc gì quá đặc biệt: Đừng làm việc khi mình chưa hiểu rõ. Nếu cảm thấy nguy hiểm, hãy tạm dừng lại. Nếu không hiểu, nhất định phải hỏi. Trước khi bắt đầu công việc, hãy "kiểm tra an toàn rồi mới làm việc". Hãy tạo cho mình thói quen thực hiện những điều này. Tại nơi làm việc ở Nhật Bản, có thể có những từ ngữ hay quy tắc khó hiểu đối với người nước ngoài. Tuy nhiên, việc "hỏi những điều mình không hiểu" hoàn toàn không phải là điều gì xấu cả. “Dừng lại” → “Hỏi” → “Hiểu rõ rồi mới làm”. Thói quen này sẽ bảo vệ sức khỏe, sự an toàn của chính bản thân bạn và cuộc sống của gia đình bạn. Để có thể làm việc lâu dài và khỏe mạnh tại Nhật Bản, ngay từ hôm nay hãy luôn lưu tâm đến tinh thần “An toàn là trên hết” (Anzen Daiichi). ※ Về các loại bệnh phát sinh từ nguyên nhân công việc (bệnh nghề nghiệp), chúng tôi sẽ giải thích ở bài viết tiếp theo [iconpress id="local_1803" title="external link" style="color:#525252; font-size:22px;" ] Các loại bệnh phát sinh từ nguyên nhân công việc――Bệnh nghề nghiệp người nước ngoài cần biết｜KOKORO
Thẻ lưu trú quan trọng đến mức nào
11/08/2026
By KOKORO (Báo Mainichi; Đơn vị hỗ trợ: Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam, v.v.) Người nước ngoài cư trú tại Nhật Bản trên 3 tháng về nguyên tắc sẽ được cấp "Thẻ lưu trú" (zairyuu kaado). Trên thẻ lưu trú có ghi các thông tin quan trọng như họ tên, ngày tháng năm sinh, quốc tịch/khu vực, tư cách lưu trú, và thời hạn lưu trú của bạn. Để có thể sinh sống một cách an tâm tại Nhật Bản, bạn phải tuân thủ các quy định liên quan đến thẻ lưu trú. Bài viết này sẽ giải thích những quy định cơ bản mà bạn cần biết về thẻ lưu trú. ◆ Nội dung bài viết này ◆ 1. Phải luôn mang theo thẻ lưu trú bên mình 2. Hãy thay đổi địa chỉ trên thẻ lưu trú sau khi chuyển nhà 3. Khi làm mất thẻ lưu trú 4. Không mượn hoặc cho mượn thẻ lưu trú 5. Thẻ lưu trú bị làm giả hoặc bị thay đổi thông tin 6. Khi gặp khó khăn hãy tìm người để thảo luận 7. Tổng kết 1. Phải luôn mang theo thẻ lưu trú bên mình Thẻ lưu trú là loại thẻ rất quan trọng Về nguyên tắc, người nước ngoài sống tại Nhật Bản hơn ba tháng sẽ được cấp thẻ lưu trú. Ví dụ, những người lưu trú tại Nhật Bản theo các diện như "Kĩ năng đặc định (tokutei ginou)", "Thực tập sinh kỹ năng (ginou jisshuu)", "Đào tạo và việc làm (ikusei shuurou)", "Kỹ sư/Chuyên gia Nhân văn/Dịch vụ Quốc tế", "Du học sinh" và "Người phụ thuộc" sẽ được cấp thẻ lưu trú. Trái lại, những người đến Nhật Bản bằng visa "lưu trú ngắn hạn" hoặc những người có thời gian lưu trú (được hiểu là thời gian lưu trú liên tục tại Nhật Bản) từ ba tháng trở xuống sẽ không được cấp thẻ lưu trú. Thẻ lưu trú là một loại thẻ quan trọng chứng minh bạn đang sinh sống hợp pháp tại Nhật Bản. Hơn nữa, bạn có thể nhận được yêu cầu xuất trình thẻ này trong nhiều trường hợp khác nhau, chẳng hạn như khi xin việc, mở tài khoản ngân hàng, ký hợp đồng điện thoại di động hoặc thuê nhà. Hãy luôn luôn mang theo thẻ lưu trú của bạn. Người nước ngoài đã được cấp thẻ lưu trú phải luôn mang theo thẻ này khi ra ngoài. Nếu cảnh sát hoặc nhân viên của Cục quản lý xuất nhập cảnh yêu cầu bạn xuất trình thẻ lưu trú thì bạn phải xuất trình thẻ đó. Ví dụ, khi bạn đang đi trên đường và gặp cảnh sát, bạn có thể bị giữ lại để hỏi chuyện (các câu hỏi nghiệp vụ). Điều này cũng áp dụng tương tự đối với người Nhật. Khi đó, nếu cảnh sát yêu cầu xuất trình thẻ lưu trú thì bạn phải xuất trình thẻ cho họ. Nếu bạn để thẻ lưu trú ở nhà khi ra ngoài và không thể xuất trình khi bị thẩm tra thì bạn đã vi phạm nghĩa vụ pháp lý. Ngoài ra, bản sao hoặc ảnh chụp thẻ lưu trú trên điện thoại thông minh không thể thay thế cho thẻ thật. Bạn phải luôn mang theo thẻ lưu trú bản gốc bên mình. 【Điểm lưu ý】・ Khi ra ngoài, hãy nhớ luôn mang theo thẻ lưu trú giống như ví tiền hoặc điện thoại thông minh của bạn. 【Hình phạt】・ Nếu người có thẩm quyền như cảnh sát yêu cầu xuất trình thẻ lưu trú mà không xuất trình dù không có lý do chính đáng thì bạn có thể bị phạt tù từ 1 năm trở xuống hoặc bị phạt tiền lên đến 20 vạn Yên. 2. Hãy thay đổi địa chỉ trên thẻ lưu trú sau khi chuyển nhà Khi chuyển nhà và thay đổi địa chỉ, bạn hãy làm thủ tục thay đổi địa chỉ tại văn phòng hành chính cấp quận, thị xã, thành phố, thị trấn hoặc làng (gọi chung là Ủy ban hành chính địa phương) ở nơi ở mới. Lúc đó, nếu bạn mang theo thẻ lưu trú, địa chỉ mới sẽ được ghi vào thẻ lưu trú. Nếu địa chỉ đã thay đổi nhưng bạn vẫn không khai báo, thì có thể bị coi là vi phạm pháp luật. Ngoài ra, các thông báo quan trọng từ Cục quản lý xuất nhập khẩu và lưu trú địa phương cũng có thể không đến được tay bạn. 【Điểm lưu ý】・ Sau khi chuyển nhà, hãy làm thủ tục thay đổi địa chỉ càng sớm càng tốt. Khi đó, hãy nộp cả thẻ lưu trú tại Ủy ban hành chính địa phương. 3. Khi làm mất thẻ lưu trú Khi thẻ lưu trú bị mất, bị mất cắp, hoặc bị bẩn, rách đến mức không thể sử dụng được nữa, bạn hãy nộp đơn xin cấp lại tại Cục quản lý xuất nhập cảnh. Nếu bị mất thẻ lưu trú, trước tiên bạn hãy trình báo với cảnh sát. Sau đó, trong vòng 14 ngày kể từ ngày nhận ra mình đã làm mất thẻ, bạn phải nộp đơn xin cấp lại tại Cục quản lý xuất nhập cảnh gần nhất. Bạn không được để mặc như vậy với suy nghĩ rằng "biết đâu lát nữa sẽ tìm thấy". Thẻ lưu trú là một loại thẻ rất quan trọng để bạn sinh sống tại Nhật Bản. Ngay khi nhận ra đã làm mất thẻ, bạn hãy làm thủ tục càng sớm càng tốt. 【Điểm lưu ý】・ Khi thẻ lưu trú bị mất hoặc bị mất cắp, về nguyên tắc, bạn phải nộp đơn xin cấp lại trong vòng 14 ngày kể từ ngày biết việc đó. Nếu quá thời hạn này, bạn có thể bị coi là vi phạm pháp luật. 4. Không mượn hoặc cho mượn thẻ lưu trú Tuyệt đối không được cho mượn thẻ lưu trú Thẻ lưu trú là loại thẻ chỉ có chính chủ mới có thể sử dụng. Có thể bạn sẽ gặp trường hợp bị người không có thẻ lưu trú hợp pháp nhờ vả rằng "tôi muốn mượn để dùng khi đi bệnh viện" hoặc "tôi cần mượn vì buổi phỏng vấn xin việc yêu cầu". Tuy nhiên, tuyệt đối không được cho người khác mượn thẻ lưu trú. Việc cho mượn thẻ lưu trú bị pháp luật nghiêm cấm. Dù bạn nghĩ rằng việc đó là để giúp đỡ đối phương, nhưng nếu cho mượn thẻ lưu trú, bạn sẽ trở thành người vi phạm pháp luật. Điều gì sẽ xảy ra nếu bạn cho mượn thẻ lưu trú Nếu người khác sử dụng thẻ lưu trú của bạn, có nguy cơ thẻ này sẽ bị lạm dụng cho nhiều loại vi phạm khác nhau, chẳng hạn như người đó đi làm việc bất hợp pháp, tự ý mở tài khoản ngân hàng bằng tên của bạn hoặc đăng ký điện thoại di động dưới danh nghĩa của bạn. Trong trường hợp đó, chính bạn là người cho mượn thẻ lưu trú cũng sẽ bị cuốn vào những rắc rối lớn. Tất nhiên, việc mượn thẻ lưu trú của người khác cũng là điều không được phép. Ngay cả với những lý do như "chỉ một thời gian ngắn thôi" hay "chỉ cho đến khi tìm được việc làm", bạn cũng không được cầm hoặc sử dụng thẻ lưu trú của người khác. Thẻ lưu trú là một loại thẻ quan trọng mà không ai khác ngoài chính chủ được phép sử dụng. Một số ví dụ thực tế về việc lạm dụng thẻ lưu trú ・ Một người nước ngoài cư trú bất hợp pháp đã nộp bản sao thẻ lưu trú của người quen cho chỗ làm để tiếp tục làm việc tại Nhật Bản. → Cả bản thân người đó và người cho mượn thẻ lưu trú đều đã bị bắt giữ. ・ Một người đã nộp thẻ lưu trú của người khác (hoặc bản sao của thẻ) tại quầy tiếp đón của bệnh viện để phẫu thuật, sau đó rời đi mà không trả chi phí. → Nhiều trường hợp tương tự đã được báo cáo. Trong trường hợp này, người cho mượn thẻ cũng có khả năng bị khép tội. 【Điểm lưu ý】・ Dù đối phương là gia đình hay bạn bè thân thiết cũng tuyệt đối không được cho mượn thẻ lưu trú. ・ Ngoài ra, cũng không được mượn hoặc giữ thẻ lưu trú của người khác. 【Hình phạt】・Trường hợp cho người khác mượn thẻ lưu trú hoặc sử dụng thẻ lưu trú mang tên người khác, bạn sẽ vi phạm Luật Kiểm soát xuất nhập cảnh và có thể bị phạt tù từ 1 năm trở xuống hoặc bị phạt tiền lên đến 20 vạn Yên. Ngoài ra, bạn cũng có thể bị cưỡng chế trục xuất về nước. 5. Thẻ lưu trú bị làm giả hoặc bị thay đổi thông tin Đôi khi bạn có thể bắt gặp thông tin rao bán thẻ lưu trú giả trên mạng xã hội. "Có cái này là có thể đi làm được" "Giống hệt thẻ thật nên không sao đâu" Bạn tuyệt đối không được tin vào những lời nói như vậy. Việc làm giả thẻ lưu trú đã đành, nhưng ngay cả việc mua, sở hữu, hay sử dụng thẻ lưu trú giả cũng đều là hành vi phạm tội. Ngoài ra, nếu sử dụng thẻ lưu trú giả để đi làm chính thức hoặc làm thêm, bạn không chỉ gây rắc rối cho chính bản thân mình mà còn gây ảnh hưởng rất lớn đến cả công ty đã tuyển dụng bạn. 【Điểm lưu ý】・ Mạng xã hội có rất nhiều thông tin sai sự thật. Dù có những lời quảng cáo như "tuyệt đối không bị phát hiện" thì bạn cũng không được tin theo. Tuyệt đối không được đụng vào thẻ lưu trú giả. 6. Khi gặp khó khăn hãy tìm người để thảo luận Việc làm giả, thay đổi thông tin thẻ lưu trú hay sở hữu loại thẻ lưu trú như vậy đều là hành vi phạm tội Tuyệt đối không mua thẻ lưu trú đã bị làm giả hoặc bị thay đổi thông tin. Để không rơi vào hoàn cảnh phải mua loại thẻ đó, bạn hãy thảo luận với các cơ quan hành chính hoặc hiệp hội luật sư trước khi bỏ trốn hay trước khi hết hạn lưu trú. Đối với thực tập sinh kỹ năng, nếu gặp khó khăn, trước tiên hãy thảo luận với cơ quan quản lý (nghiệp đoàn). Nếu vẫn không giải quyết được, bạn hãy gửi tin nhắn cho Cơ quan quản lý thực tập sinh nước ngoài (OTIT). Trang web của OTIT có thể chuyển đổi sang nhiều ngôn ngữ ngay tại trang chủ. Trên trang web của OTIT cũng có trang để bạn gửi tin nhắn bằng tiếng mẹ đẻ. [iconpress id="local_1803" title="external link" style="color:#525252; font-size:22px;" ] Trang tư vấn bằng tiếng mẹ đẻ của OTIT Ngay cả khi vấn đề của bạn không được giải quyết trong một lần tư vấn, xin đừng bỏ cuộc hoặc bỏ trốn. Việc tư vấn với một tổ chức khác có thể sẽ hữu ích trong trường hợp này. [iconpress id="local_1803" title="external link" style="color:#525252; font-size:22px;" ] Phòng tư vấn thực tập sinh kỹ năng người nước ngoài（Facebook） [iconpress id="local_1803" title="external link" style="color:#525252; font-size:22px;" ] Hội hỗ trợ Tomoiki Nhật - Việt (E-mail） n.tomoiki@gmail.com 7. Tổng kết Thẻ lưu trú là một loại thẻ rất quan trọng để bạn sinh sống và làm việc tại Nhật Bản. Việc tuân thủ các quy định liên quan đến thẻ lưu trú cũng chính là cách để bảo vệ bản thân bạn. Ngay cả trong trường hợp bản thân hay ai đó gặp khó khăn, bạn cũng không được mượn, cho mượn thẻ lưu trú hoặc sử dụng thẻ lưu trú giả. Bởi vì nếu làm những việc như vậy, khả năng cao sẽ cấu thành hành vi phạm tội và bạn cũng phải đối mặt với nguy cơ bị cuốn vào những rắc rối lớn. Bạn không được coi nhẹ các quy định liên quan đến thẻ lưu trú. Nếu không tuân thủ quy định, bạn có thể phải chịu phạt hoặc trở thành đối tượng bị trục xuất cưỡng chế. Ngoài ra, điều này cũng có thể ảnh hưởng đến các thủ tục sau đó như thay đổi tư cách lưu trú hay gia hạn thời hạn lưu trú.
Thông tin về rủi ro do thiên tai và các lệnh sơ tán tại Nhật Bản
10/07/2026
Những năm gần đây, biến đổi khí hậu đã dẫn đến sự gia tăng lũ lụt và sạt lở đất do mưa lớn. Do đó, những thông tin thời tiết và các lệnh sơ tán thường xuyên được ban hành tại Nhật Bản. Việc hiểu đúng ý nghĩa của những thông tin này và có hành động thích hợp từ sớm là rất quan trọng để bảo vệ tính mạng của bản thân và gia đình. Bài viết này sẽ giới thiệu về nhữn thông tin rủi ro do thiên tai và các lệnh sơ tán này.※ Ảnh trên cùng được lấy từ bản tin NHK (ngày 3 tháng 6 năm 2026). 〈この記事の内容〉 1. Tóm tắt thông tin về những loại thiên tai hiện nay 2. Những khác biệt so với các thông tin về thiên tai trước đây 3. "Dải mưa tuyến tính" là gì? 4. Lệnh sơ tán sẽ được công bố như thế nào? 5. Những trận lũ lụt lớn ở Nhật Bản trong những năm gần đây 6. Tổng kết 1. Tóm tắt thông tin về những loại thiên tai hiện nay Cấp độ cảnh báo Ví dụ về thông tin mới Hành động của cư dân Cấp độ 1 Thông tin cảnh báo sớm Chú ý cập nhật thông tin mới nhất Cấp độ 2 Khuyến cáo Xác nhận quy trình sơ tán Cấp độ 3 Cảnh báo 〇〇 Người cao tuổi v.v nên bắt đầu sơ tán Cấp độ 4 Cảnh báo nguy hiểm 〇〇 Sơ tán tất cả mọi người Cấp độ 5 Cảnh báo đặc biệt nguy hiểm 〇〇 Sử dụng những biện pháp tốt nhất để bảo vệ tính mạng Thông tin về rủi ro do thiên tai mới Vào tháng 5 năm 2026, Cơ quan Khí tượng Nhật Bản đã sửa đổi hệ thống thông tin thời tiết phòng chống thiên tai. Tên gọi và cấu trúc thông tin đã được sắp xếp lại để giúp người dân dễ dàng hiểu hơn về các nguy cơ do mưa lớn và lũ lụt. Trước đây, các cảnh báo và khuyến cáo của Cơ quan Khí tượng Nhật Bản có nhiều tên gọi khác nhau, chẳng hạn như "cảnh báo mưa lớn" hay "thông tin cảnh báo sạt lở đất", gây khó khăn trong việc hiểu rõ mức độ cần thiết phải sơ tán. Hiện nay, mức độ cảnh báo đã được ghi rõ trong tên của thông báo. Sự khác biệt giữa thông tin về rủi ro thiên tai và thông tin sơ tán Thông tin về nguy cơ thiên tai chủ yếu do Cơ quan Khí tượng Nhật Bản ban hành, trong khi thông tin sơ tán do thị trưởng của mỗi thành phố, thị trấn và làng xã (bao gồm cả thị trưởng của 23 quận ở Tokyo) ban hành. Dựa trên các “cảnh báo nguy hiểm” và thông tin khác, các đô thị sẽ tiến hành đánh giá toàn diện tình hình địa phương và ban hành lệnh sơ tán. Trước đây, cũng có các “khuyến cáo sơ tán”, nhưng hiện nay chỉ ban hành “lệnh sơ tán”. "Lệnh sơ tán" có mang tính bắt buộc không? Về mặt pháp lý thì người dân không có nghĩa vụ phải tuân theo "lệnh sơ tán". Nói cách khác, sẽ không có hình phạt nào đối với việc không sơ tán. "Lệnh sơ tán" do chính quyền địa phương ban hành tại Nhật Bản được coi là lời kêu gọi sơ tán mạnh mẽ từ phía chính quyền Tuy nhiên, vì chính phủ đã phân tích nhiều thông tin khác nhau để xác định sự cần thiết của việc sơ tán, nên việc sơ tán ngay lập tức khi nhận được "lệnh sơ tán" là vô cùng quan trọng. Điều này sẽ giúp bảo vệ sự an toàn của chính bạn. 2. Những khác biệt so với các thông tin về thiên tai trước đây Thiết lập mức cảnh báo mới "Cảnh báo nguy hiểm (Cấp độ 4)" Cho đến năm 2026, hệ thống thông tin rủi ro thiên tai của Cơ quan Khí tượng Nhật Bản bao gồm ba cấp độ: "khuyến cáo", "cảnh báo" và "cảnh báo đặc biệt". Từ tháng 5 năm 2026, một cấp độ mới, cấp 4 "cảnh báo nguy hiểm", đã được đưa vào sử dụng. Ví dụ: Cấp độ 4: Cảnh báo mưa lớn gây nguy hiểm Cấp độ 4: Cảnh báo sạt lở đất gây nguy hiểm Cấp độ 4: Cảnh báo lũ trên sông gây nguy hiểm Theo hệ thống cũ, tên các cảnh báo không được tiêu chuẩn hóa, chẳng hạn như "cảnh báo sạt lở đất gây nguy hiểm", "thông tin nguy cơ lũ lụt" và "cảnh báo đặc biệt mưa lớn", gây khó khăn trong việc xác định “liệu thông tin hiện tại có chỉ ra sự cần thiết phải sơ tán hay không?”. Theo hệ thống hiện hành, mọi thứ được phân loại theo cấp độ cảnh báo từ 1 đến 5, giúp dễ dàng đưa ra các quyết định như “nếu cấp độ cảnh báo là 4 thì mọi người cần phải sơ tán". Mở rộng phạm vi "Cảnh báo đặc biệt (Cấp độ 5)" Đối với “cảnh báo đặc biệt”, trước đây trọng tâm là cảnh báo dành cho mưa lớn, nhưng nay các cảnh báo như “cảnh báo đặc biệt về lũ lụt sông ngòi” hay “cảnh báo đặc biệt về triều cường” đã được thiết lập. “Cảnh báo đặc biệt” được xếp vào cấp độ 5, và một khi cảnh báo này được phát ra thì tình hình đã ở mức cực kỳ nguy hiểm. Lệnh sơ tán cho người dân sẽ được ban hành ở cấp độ 4 "cảnh báo nguy hiểm". Việc sơ tán thường trở nên khó khăn khi cấp độ 5 "cảnh báo đặc biệt" được ban hành. Chúng tôi đặc biệt khuyến nghị bạn nên sơ tán ở giai đoạn "lệnh sơ tán" được ban hành cùng với cấp độ 4 "cảnh báo nguy hiểm". Những thay đổi về thông tin lũ lụt sông ngòi Hệ thống “cảnh báo và khuyến cáo về lũ lụt” trước đây giờ đã được sửa đổi. Đặc biệt, đối với các con sông thuộc diện dự báo lũ lụt, mức độ rủi ro lũ lụt của mỗi con sông hiện được thể hiện trực tiếp hơn. Ví dụ: Cảnh báo lũ trên sông (Cấp độ 3) Cảnh báo lũ trên sông gây nguy hiểm (Cấp độ 4) Cảnh báo đặc biệt về lũ trên sông (Cấp độ 5) 3. "Dải mưa tuyến tính" là gì? Theo bản tin NHK (ngày 3 tháng 6 năm 2026) Định nghĩa về dải mưa tuyến tính "Dải mưa tuyến tính" là hiện tượng mà trong đó các đám mây tích điện (mây dông) hình thành và phát triển liên tiếp, di chuyển qua hoặc lưu lại trong cùng một khu vực, gây ra mưa lớn kéo dài nhiều giờ ở khu vực dọc theo dải mây đó. Do đó, không hề hiếm gặp khi thấy "hàng trăm milimét mưa trong một ngày" hoặc "lượng mưa trong một ngày nhiều hơn lượng mưa của cả một tháng bình thường". Điều này có thể dẫn đến việc xảy ra những thiên tai sau trong một thời gian ngắn: Mực nước sông dâng cao nhanh chóng và gây lũ lụt Sạt lở đất Ngập lụt ở khu vực đô thị Mặc dù có thể dự đoán đường đi của bão ở một mức độ nào đó, nhưng lại rất khó để đưa ra các dự đoán về vị trí và quy mô của các dải mưa tuyến tính. Do đó, việc liên tục kiểm tra thông tin thời tiết mới nhất là rất quan trọng. Nhiều thảm họa do mưa lớn trong những năm gần đây được cho là do các dải mưa tuyến tính này gây ra. Những dự báo và cảnh báo về các dải mưa tuyến tính Trong những năm gần đây, cơ quan Khí tượng Nhật Bản đã và đang cải thiện việc cung cấp thông tin về các dải mưa tuyến tính. Kêu gọi sớm từ trước đó nửa ngày Khi các dự báo nguy cơ xảy ra thiên tai do mưa lớn gia tăng, các thông tin như "có khả năng hình thành dải mưa tuyến tính" sẽ được phát đi từ khoảng 12 giờ trước đó. Thông tin dự báo về dải mưa tuyến tính Nếu các nguy cơ vẫn tiếp tục gia tăng, thì thông báo sẽ được phát đi với nội dung: "Một dải mưa tuyến tính có thể hình thành ở tỉnh 〇〇, khiến cho nguy cơ xảy ra thiên tai do mưa lớn có thể tăng nhanh." Khu vực có nguy cơ cũng được chia nhỏ hơn, khiến cho các thông báo hiện nay chỉ giới hạn ở một vài thành phố thay vì toàn bộ tỉnh. Thông tin hiện tại về dải mưa tuyến tính Sau khi dải mưa tuyến tính được phân tích, thông tin thời gian thực như "Một dải mưa tuyến tính đã hình thành trong khu vực 〇〇" sẽ được công bố. Ở giai đoạn này, nguy cơ cao sẽ xảy ra sạt lở đất, lũ lụt và các thảm họa khác. Cảnh báo mưa lớn đặc biệt Nếu tình hình tiếp tục xấu đi, cảnh báo mưa lớn đặc biệt sẽ được ban hành. Điều này có nghĩa là chúng ta không chỉ đang trải qua một trận mưa "hiếm gặp vài thập kỷ", mà là một "thảm họa chưa từng có" đang cận kề. Tình hình sẽ vô cùng nguy hiểm. Vì khi đã đến giai đoạn này, việc sơ tán thường sẽ gặp rất nhiều khó khăn, nên điều vô cùng quan trọng là phải sơ tán ngay từ giai đoạn “lệnh sơ tán” được ban bố dựa trên các “cảnh báo” thông thường trước đó." Tuy nhiên, nếu bạn không sơ tán và vẫn ở lại khu vực có "cảnh báo đặc biệt", hãy thực hiện các biện pháp tốt nhất có thể để bảo vệ tính mạng của mình (chẳng hạn như di chuyển lên tầng trên của một tòa nhà kiên cố gần đó hoặc đến một nơi an toàn tránh xa vách đá, bờ sông). 4. Lệnh sơ tán sẽ được công bố như thế nào? Thông tin sơ tán có thể được truyền đạt đến người dân bằng cách nào? Lệnh sơ tán được thông báo cho người dân thông qua nhiều phương tiện khác nhau. Ví dụ, các phương pháp sau đây thường được sử dụng: ・ Phát thanh phòng chống thiên tai: Các loa ngoài trời do chính quyền địa phương lắp đặt sẽ phát các thông điệp như: "Cảnh báo cấp 4, lệnh sơ tán đã được ban hành. Cư dân khu vực 〇〇 cần sơ tán ngay lập tức." ・ Tin nhắn cảnh báo khẩn cấp (Area Mail): Tin nhắn này sẽ được gửi đồng loạt đến các điện thoại di động có mặt trong khu vực bị ảnh hưởng. Đặc điểm của nó là không cần đăng ký, không cần địa chỉ email và sẽ phát ra âm thanh cảnh báo rất lớn. Ví dụ, cùng lúc tiếng chuông lớn vang lên trên điện thoại, các thông tin như 「Thành phố 〇〇 Mức độ cảnh báo 4 Lệnh sơ tán Hãy lập tức sơ tán khỏi những nơi nguy hiểm」 sẽ được hiển thị. Tin nhắn này không chỉ gửi đến người dân địa phương mà còn đến cả những người đang lưu trú tại khu vực đó. Tuy nhiên, vì thông tin thường được gửi bằng tiếng Nhật, nên các bạn hãy chủ động học trước các thuật ngữ cơ bản về thiên tai hàng ngày. ・ Truyền hình・Phát thanh radio ・ Mạng internet ・ Ứng dụng phòng chống thiên tai:Dưới đây là các ví dụ cụ thể. ・ SNS (Mạng xã hội): Các quận, thị trấn, thành phố cũng phát đi thông tin qua X, Facebook, LINE, v.v. Nội dung bao gồm 「Lệnh sơ tán」, 「Mở cửa nơi sơ tán」, 「Thông tin về sông ngòi」, 「Ngập lụt đường xá」. Mặt khác, vì trên mạng xã hội cũng xuất hiện cả thông tin sai lệch (như tin giả), nên việc kiểm tra các tài khoản chính thức của chính quyền địa phương hoặc các cơ quan công quyền là vô cùng quan trọng. ・ Đội cứu hỏa・Xe cứu hỏa・Xe công tác tuyên truyền Các công cụ giúp thu thập thông tin khi có thiên tai Các công cụ thu thập thông tin về thiên tai bao gồm tin tức truyền hình và phát thanh radio, trang web của chính quyền, email cảnh báo khẩn cấp và area mail (thông báo có âm thanh lớn) nhận được trên điện thoại di động. Các trang web thông tin thiên tai dành cho người nước ngoài [iconpress id="local_1803" title="external link" style="color:#525252; font-size:22px;" ] Cổng thông tin phòng chống thiên tai của Bộ Đất đai, Cơ sở hạ tầng, Giao thông vận tải và Du lịch (đa ngôn ngữ)※ Cổng thông tin này cung cấp quyền truy cập vào nhiều thông tin về thiên tai. Bạn cũng có thể truy cập thông tin sơ tán từ các chính quyền địa phương thông qua trang web này. [iconpress id="local_1803" title="external link" style="color:#525252; font-size:22px;" ] Thông tin về thiên tai từ Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (đa ngôn ngữ) [iconpress id="local_1803" title="external link" style="color:#525252; font-size:22px;" ] Cổng thông tin Bản đồ rủi ro - Hazard Map Ứng dụng phòng chống thiên tai dành cho người nước ngoài (trên điện thoại di động) ・ Safety Tips: Cung cấp thông tin bằng nhiều ngôn ngữ về thiên tai như động đất, sóng thần, bão; thông tin sơ tán. ・ NHK WORLD-JAPAN: Cung cấp tin tức thường nhật và thông tin về thiên tai bằng nhiều ngôn ngữ. Công tác chuẩn bị hàng ngày và quá trình sơ tán thực tế Công tác chuẩn bị hang ngày Để biết thêm thông tin về các công tác chuẩn bị hàng ngày như "tích trữ" và "bộ dụng cụ sinh tồn khẩn cấp", vui lòng tham khảo bài viết bên dưới. [iconpress id="local_1803" title="external link" style="color:#525252; font-size:22px;" ] Các kiến thức cơ bản và cách thu thập thông tin phòng chống thiên tai dành cho người nước ngoài｜KOKORO Đến nơi sơ tán không phải là hình thức "sơ tán" duy nhất. "Sơ tán" không chỉ đơn thuần là việc đến nơi sơ tán. Sơ tán có nghĩa là di chuyển từ nơi nguy hiểm đến nơi an toàn. Việc di chuyển đến nơi an toàn như nơi sơ tán, nhà người thân hoặc bạn bè, vùng đất cao hơn, khách sạn hoặc trung tâm cộng đồng đều được coi là "sơ tán". Hãy suy nghĩ trước về nơi bạn sẽ sơ tán trong trường hợp xảy ra thảm họa. Hơn nữa, việc sơ tán vào ban đêm hoặc khi trời mưa lớn rất khó khăn. Do đó, ngay cả trước khi có “lệnh sơ tán”, hãy tự mình sơ tán từ sớm nếu bạn cảm thấy mình đang gặp nguy hiểm. 5. Những trận lũ lụt lớn ở Nhật Bản trong những năm gần đây Mưa lớn ở khu vực tây Nhật Bản（Ảnh chụp tháng 7 năm 2018） Tính đến năm 2026, thì sau đây là một số trận lũ lớn đã xảy ra trong giai đoạn 10 năm (2015-2024). ① Bão ở đông Nhật Bản năm 2019 (Cơn bão số 19) Thiệt hại do mưa lũ gây ra: Khoảng 2,15 nghìn tỷ yên Số người chết và mất tích: Hơn 100 người Vỡ đê: Khoảng 140 vị trí Số lượng nhà cửa bị hư hại: Khoảng 80.000 căn Diện tích bị ngập lụt: Khoảng hơn 20.000 ha Sông Chikuma, sông Abukuma, sông Tama và các sông khác đã tràn bờ, gây ra thiệt hại do lũ lụt lớn nhất kể từ khi bắt đầu thống kê. ② Mưa lớn ở tây Nhật Bản năm 2018（Mưa lớn tháng 7 năm Heisei 30） Thiệt hại mưa lũ gây ra: Uớc tính khoảng 1,2 nghìn tỷ yên. Số người chết và mất tích: Hơn 250 người Các khu vực bị ảnh hưởng bởi thiên tai: Hơn 14 tỉnh Rác thải sau thiên tai: Khoảng 2 triệu tấn Gây thiệt hại nặng nề, chủ yếu ở thị trấn Mabi của tỉnh Okayama, tỉnh Hiroshima và tỉnh Ehime. Đây là một trong những thảm họa mưa lớn tồi tệ nhất thời Heisei. ③ Mưa lớn ở bán đảo Noto năm 2024・Cơn bão số 10 Thiệt hại do mưa lũ gây ra: Khoảng 770 tỷ yên Số người chết và mất tích: Khoảng 20 người Các tỉnh Ishikawa và Yamagata ghi nhận thiệt hại lớn nhất kể từ khi bắt đầu thống kê. Các khu vực bị ảnh hưởng trực tiếp vẫn đang trong quá trình phục hồi sau trận động đất ở bán đảo Noto. ④ Mưa lớn mùa mưa năm 2023・Trận mưa lớn ở Akita Thiệt hại do mưa lũ gây ra: Tổng cộng khoảng 710 tỷ yên (trong đó tỉnh Akita: khoảng 159 tỷ yên, tỉnh Fukuoka: khoảng 67 tỷ yên, tỉnh Wakayama: khoảng 56 tỷ yên) Lũ lụt quy mô lớn ở trung tâm thành phố Akita ⑤ Mưa lớn vào tháng 7 năm 2020 (Mưa lớn ở Kumamoto) Thiệt hại do mưa lũ gây ra: Khoảng 650 tỷ yên (trong đó tỉnh Kumamoto: khoảng 317 tỷ yên) Số người chết và mất tích: Hơn 80 người 961 vụ sạt lở đất tại 37 tỉnh thành Lũ lụt quy mô lớn tại lưu vực sông Kuma. Thiệt hại nghiêm trọng tại thành phố Hitoyoshi, làng Kuma và các khu vực khác. ⑥ Bão số 10 năm 2016・Mưa lớn ở Hokkaido Thiệt hại do mưa lũ gây ra: Khoảng 466 tỷ yên Các tòa nhà bị hư hại: Khoảng 16.000 tòa nhà Diện tích ngập lụt: Khoảng 10.000 ha Khoảng 70% thiệt hại xảy ra ở tỉnh Iwate và Hokkaido. Mưa lớn chưa từng có trong lịch sử đã đổ xuống Hokkaido và Tohoku. ⑦ Mưa lớn năm 2021, năm Reiwa thứ 3. Thiệt hại do mưa lũ gây ra: Khoảng 360 tỷ yên (Tỉnh Saga: khoảng 65 tỷ yên, Tỉnh Fukuoka: khoảng 52 tỷ yên, Tỉnh Hiroshima: khoảng 42 tỷ yên) Số người chết và mất tích: Khoảng 30 người Sạt lở đất xảy ra ở Atami 6. Tổng kết Bản tin NHK（ngày 3 tháng 6 năm 2026） Ba điểm quan trọng để bảo vệ tính mạng của bạn khỏi thiên tai. Kiểm tra thông tin thời tiết mỗi ngày. Bắt đầu sơ tán khi có cảnh báo cấp độ 4. Nếu có lệnh sơ tán, hãy di chuyển đến nơi an toàn ngay lập tức. Tại Nhật Bản, thiên tai không phải là chuyện hiếm gặp, chúng xảy ra gần như hàng năm. Điều quan trọng là phải chuẩn bị kỹ lưỡng bằng cách thường xuyên tìm kiếm các địa điểm sơ tán (như nơi trú ẩn công cộng hoặc nhà của người thân, bạn bè) và chuẩn bị bộ dụng cụ khẩn cấp mang theo trong trường hợp khẩn cấp. Hơn nữa, khi dự báo có mưa lớn hoặc bão, hãy thường xuyên kiểm tra thông tin thời tiết và hành động kịp thời nếu có nguy cơ xảy ra thiên tai. Trong trường hợp xảy ra thảm họa, đừng nghĩ "mọi thứ vẫn ổn", mà hãy sơ tán càng sớm càng tốt; đây là hành động quan trọng nhất để cứu lấy mạng sống của bạn.

Videos

+ Watch more videos

Trang web hỗ trợ du học sinh, thực tập sinh kỹ năng, kỹ sư

[Được hỗ trợ bởi Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam]

Ngày Valentine trắng của Nhật – Quà đáp lại chứa đựng tình cảm –

　Các bạn có biết “White day” (hay còn gọi là ngày Valentine trắng) ở Nhật Bản? Ở Nhật có văn hóa con gái sẽ tặng sô cô la cho người con trai mình thích vào ngày lễ tình nhân. Một tháng sau, ngày 14 tháng 3, con trai sẽ tặng quà để đáp lại tình cảm của người con gái đó, ngày này được gọi là Valentine trắng. 　Người ta cho rằng văn hóa tặng sô cô la vào ngày lễ tình nhân ở Nhật bắt nguồn từ ngành sản xuất bánh kẹo. Khi văn hóa này xuất hiện ở các quảng cáo truyền hình, nam giới bắt đầu có động thái tặng đáp lại cho nữ giới. Các công ty sản xuất bánh kẹo đã “bắt tay vào triển khai”, biến ngày 14 tháng 3 thành ngày tặng đáp lễ, và đặt tên là “Ngày Valentine trắng”. Hơn nữa còn thực hiện các chiến dịch lớn như quảng cáo lặp đi lặp lại nhằm khuyến khích nam giới tặng lại bánh kẹo cho nữ giới. Tuy quy mô không lớn bằng ngày lễ tình nhân nhưng nó cũng khiến văn hóa này trở nên gần gũi. Nó bắt đầu có từ những năm 70. 　Nguồn gốc của ngày Valentine trắng “White day” nghe nói do màu trắng là màu biểu tượng của tình yêu thuần khiết, dễ thương giống với tình yêu của giới trẻ. 　Như vậy, thói quen tặng bánh kẹo vào ngày Valentine và Valentine trắng được ra đời và phát triển ở Nhật. Ngày nay đã ít người quan tâm, tuy nhiên trong các loại bánh kẹo tặng vào ngày White day vẫn ẩn chứa các thông điệp: ■ Marshmallow (kẹo xốp) (có 2 ý nghĩa） ① Loại có sô cô la bên trong → Nghĩa là “Tình ý của bạn (sô cô la) được bao bọc bởi tình cảm thuần khiết (Marshmallow)” ＝(thích) ② Nghĩa là “Không thể đáp lại tình cảm của bạn. Gói trả lại nhẹ nhàng”. ■ Cookie (Bánh quy) ・Bánh quy khô có nhiều loại → Hàm ý là “Chỉ muốn trở thành một trong số những người bạn”. ■ Candy (Kẹo) ・Vị ngọt được giữ lâu trong miệng + cứng khó vỡ → Hàm ý là “Tôi yêu em”. Ngày nay, không chỉ bánh kẹo, mà còn có thể tặng nhiều quà khác như trang sức, mỹ phẩm, hoa… Điều quan trọng là đối phương thích gì. Các bạn nam hãy cố gắng chọn các món quà tuyệt vời để tặng nhé. (^_^)

02/03/2020
Ngày 3/3 Hinamatsuri – Lễ hội dành cho bé gái

Nếu bạn sống ở Nhật hoặc có dịp đến Nhật Bản vào thời điểm cuối tháng 2, bạn sẽ được thấy tại các sân bay, công sở, hay các trung tâm mua sắm lớn đều trưng bày các bộ búp bê lớn kèm theo rất nhiều phụ kiện trang trí rực rỡ. Đó chính là Hinamatsuri - Lễ hội búp bê dành cho bé gái ở Nhật Bản. Vậy đây là một lễ hội như thế nào? Chúng ta cùng thử tìm hiểu nhé. Lịch sử của lễ hội Có nhiều giả thuyết về nguồn gốc của lễ hội Hinamatsuri của Nhật Bản, nhưng một trong những giả thuyết có sức thuyết phục nhất là lễ hội bắt nguồn từ thời Heian (794~1185) ở Kyoto. Vào thời kỳ Edo, lễ hội này diễn ra vào ngày 3/3 hằng năm với tên gọi Momo no sekku - tức là Tiết hoa đào, do dịp này vốn được tính theo âm lịch, là dịp hoa đào nở rộ. Nếu như dịp 5/5, tức “Tiết Đoan Ngọ” là lễ hội dành cho bé trai ở Nhật Bản thì “Tiết hoa đào” là ngày lễ cầu may mắn và sức khoẻ, ước nguyện cho các cô con gái một cuộc sống hạnh phúc viên mãn. Búp bê Hinaningyo Vào dịp này, các gia đình có con gái thường trưng bày một bộ búp bê đặc biệt gọi là Hinaningyo (雛人形) trong vòng vài tuần trước ngày 3/3. Loại búp bê này được làm theo phong cách trang phục của tầng lớp quý tộc thời Heian. Những bộ búp bê nhỏ thì chỉ có đôi búp bê gọi là Dairibina. Còn các bộ búp bê lớn thì có nhiều tầng, phía trên cùng là búp bê Dairibina còn phía dưới và các loại búp bê khác và các đồ trang trí. Dairibina tượng trưng cho thiên hoàng và hoàng hậu còn các búp bê khác tượng trưng cho những người giúp việc, nhạc công, võ sỹ của thiên hoàng. Ngoài ra, người ta còn bày thêm và các loại tủ đựng quần áo, bánh kẹo và cả rượu trắng nữa. Món ăn truyền thống trong dịp Hinamatsuri Chirashizushi (đĩa giữa) và món canh ngao hamaguri (góc dưới, bên trái) Những loại bánh kẹo thường ăn trong dịp Hinamatsuri. ・Hishimochi: Bánh dày hình bình hành, một loại bánh dày ngọt, 3 tầng màu cắt theo hình bình hành. ・Hina-arare: Bỏng gạo ngào đường. Còn món ăn truyền thống trong Hinamatsuri thì thường có các món sau. ・Chirashizushi: Tức cơm sushi trộn với cá sống và các nguyên liệu khác đầy màu sắc. ・Canh ngao Hamaguri suimono: Nhiều gia đình dùng nghêu (asari) thay cho ngao hamaguri. Do loài nhuyễn thể này có hai cái vỏ nó khép vừa khít với nhau, nên món canh này thể hiện lòng mong muốn của cha mẹ, họ mong cho con gái mình sẽ tìm được người chồng xứng đôi vừa lứa, hợp nhau như đôi vỏ ngao. Vào ngày 3/3, các trường học phổ thông ở Nhật cũng thường có những món ăn truyền thống như thế này vào bữa trưa tại trường. Nếu bạn đi chợ vào những ngày đầu tháng 3, bạn sẽ thấy các siêu thị bán rất nhiều ngao, cũng như nhiều cành hoa đào, hoa cải nanohana, cơm sushi ... Nhìn những mặt hàng như vậy được bày bán ở siêu thị, chắc hẳn ai ai cũng cảm nhận được "mùa xuân đang đến gần". Người Việt Nam tại Nhật và lễ hội Hinamatsuri Búp bê Hinaningyou bằng giấy thủ công, do trẻ người Việt gấp ở nhà trẻ Hiện nay có rất nhiều gia đình Việt Nam sinh sống tại Nhật. Chia sẻ cảm nhận chung về lễ hội dành cho các bé gái Hinamatsuri, không chỉ các gia đình có con gái, mà ngay cả những du học sinh, người đi làm cũng đều công nhận rằng đây là một lễ hội rất đẹp, nhẹ nhàng và rất ý nghĩa. Một số người Việt Nam sinh sống tại Nhật cho biết như sau. Chị Kiều (sống tại tỉnh Chiba) Chị Kiều biết tới ngày Hinamatsuri từ lúc bé gái nhà chị đi học mẫu giáo. Vào ngày này bé thường được trường tặng quà bánh được để trong túi giấy có vẽ hình Hinaningyou rất đẹp cùng những hình búp bê Hinaningyo do chính tay bé cắt dán, tô màu. Vào ngày Hinamatsuri, chị Kiều cũng thường làm cơm sushi vào bữa tối và các bé được chọn bánh bé thích, ba mẹ sẽ mua bánh cho bé. Chị Thảo (sống tại Tokyo) Chị Thảo là một bà mẹ Việt có hai con gái và đang sống ở Tokyo. Chị cho biết ban đầu do chưa biết phong tục này nên khi chị sinh con gái đầu lòng, ông bà nội tặng búp bê làm chị rất cảm động. Chị biết thêm phong tục phải cất dọn búp bê đi ngay sau ngày 3/3 vì được ông bà gọi điện dặn “phải cất ngay bộ búp bê đi sau khi hết ngày 3/3 để tránh cho con bị ế”. Chị Bích Hạnh (sống tại Tokyo) Không chỉ những gia đình Nhật - Việt quan tâm đến Hinamatsuri, cả những gia đình người Việt cũng tổ chức Hinamatsuri cho các con gái của mình. Chị cho biết “Vì con sống ở Nhật từ bé, hiểu và tiếp xúc với văn hóa Nhật nên gia đình cũng luôn để ý đến những ngày lễ truyền thống như thế này để "bày biện búp bê làm bằng tay và những búp bê nhỏ làm bằng vải".」 Tôi được biết nhiều gia đình Việt ở Nhật cố gắng nấu những món ăn truyền thống của Nhật hoặc dẫn con đi tham quan triển lãm búp bê Hinaningyo trong những ngày này. Đây chính là những cầu nối văn hóa, con người giữa hai nước. Các lễ hội trưng bày búp bê Hinaningyo nổi tiếng Lễ hội ở Kasuisai Chúng tôi xin giới thiệu một số lễ hội/ triển lãm búp bê Hinaningyou lớn tại Nhật. Kasuisai Hinamatsuri Là lễ hội trưng bày búp bê Hinaningyo ở tỉnh Shizuoka, một trong những lễ hội Hinamatsuri lớn nhất ở Nhật Bản. Bục trưng bày Hinaningyo ở đây có tới 32 tầng, với khoảng 1.200 búp bê. ・ Thời gian: 1/1 ~ 31/ 3 năm 2022 ・ Thời gian mở cửa: 8:00 ~ 17:00 ・ Phí vào cửa: 500 yên (học sinh tiểu học trở xuống: miễn phí) ・ Địa điểm: Tỉnh Shizuoka, thành phố Fukuroi, Kuno 2915-1 Konosu Bikkuri Matsuri Quận Iwatsuki ở thành phố Saitama và thành phố Konosu ở tỉnh Saitama là 2 địa điểm nổi tiếng với việc sản xuất búp bê Hinaningyou. Ở thành phố Konosu, lễ hội búp bê lớn được trưng bày tại một trung tâm mua sắm gần ga Konosu (tuyến đường sắt JR) theo kiểu kim tự tháp với tên gọi “Kim tự tháp búp bê Konosu”. Năm 2020 lễ hội này trưng bày 1.655 con búp bê Hinaningyou. ・ Thời gian: 18/2 ~ 5/3 năm 2022 ・ Giờ mở cửa: 10:00 ~ 21:00 (ngày 5/3 đóng cửa vào lúc 15:30) ・ Ga Konosu (tuyến đường JR) cách ga Ueno (Tokyo) khoảng 50 phút đi tàu Hinamatsuri tại thành phố Suzaki, tỉnh Nagano Triển lãm trưng bày búp bê Hinaningyou tại Art Park Suzaka có tên là “三十段飾り千体の雛祭り” - "Ba mươi tầng - một ngàn búp bê Hinamatsuri". Tổng cộng có khoảng 6.000 búp bê Hinaningyo được trưng bày ở 3 khu vực tại đây. ・ Thời gian: 15/1 ~ 28/6 năm 2022 ・ Giờ mở cửa: 9:00 ~ 17:00 (Giờ vào cửa đến 16:30) ・ Giá vé vào cửa: 500 yên (học sinh trung học phổ thông và dưới 18 tuổi miễn phí) ・ Địa chỉ: Tỉnh Nagano, thành phố Suzaka, Nobe 1386-8 Tổng kết Cặp búp bê Dairibina Lễ hội búp bê Hinamatsuri là ngày lễ truyền thống của Nhật Bản, nhằm cầu mong sức khỏe và hạnh phúc cho các bé gái. Nhiều người Việt Nam sống ở Nhật Bản cũng có cảm giác thân thuộc với những sự kiện trong ngày lễ này. Các bạn hãy cùng đi ngắm những con búp bê Hinaningyo được trưng bày tại các trung tâm mua sắm, cùng ăn thử những món ăn, bánh kẹo truyền thống của ngày lễ này để cảm nhận thêm niềm vui trong văn hóa Nhật Bản nhé.

24/02/2022
Lễ nhập học và Lễ đón nhân viên mới ở Nhật Bản

Nhật Bản có 4 mùa rõ rệt và mùa Xuân là mùa của hoa anh đào, mùa của muôn loài sinh sôi nảy nở. Tháng Tư ở Nhật cũng là thời điểm bắt đầu một năm tài khóa đối với cơ quan hành chính và doanh nghiệp cũng như bắt đầu một niên khóa với các trường học. Nhân dịp này, chúng tôi xin giới thiệu về các buổi lễ nhập học, đón nhân viên mới ở Nhật Bản. [Nguyễn Việt Hà] Phần lớn các công ty và trường học ở Nhật bắt đầu năm mới từ tháng Tư Lễ nhập học ở một trường đại học Tại Nhật Bản, đối với toàn bộ chính phủ, các cơ quan hành chính công địa phương và hầu hết các công ty và trường học, từ ngày 1/4 hàng năm là ngày bắt đầu năm tài khóa. Việc quy định năm tài khóa bắt đầu vào tháng 4 và kết thúc vào tháng 3 năm sau đó được áp dụng từ năm 1886 và kể từ đó, đây là “Năm kết toán” đối với các cơ quan chính phủ và các doanh nghiệp và là “Niên khóa” đối với các trường học. Chỉ vì vậy mà tháng 4 là thời điểm quan trọng, là “bước chuyển đổi quan trọng” của nhiều người. Gần đây, để đón đầu xu hướng toàn cầu hóa, việc tuyển sinh vào tháng 9 (nhập học mùa Thu) đang được xem xét nhưng chưa thật sự có chuyển biến. Tuy nhiên, đối với những trường học tiếp nhận nhiều du học sinh nước ngoài, ví dụ như trường tiếng hoặc trường chuyên môn thì đã có nhiều trường thực hiện việc nhập học vào tháng 10. Thậm chí có nơi tổ chức nhập học vào tháng 7 nữa. Ngoài ra, dù không ảnh hưởng của việc quốc tế hóa, cũng có doanh nghiệp áp dụng “năm kết toán” theo giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 12 (ngành sản xuất bia) hoặc giai đoạn từ tháng 3 đến tháng 2 (ngành các cửa hàng bách hóa tổng hợp). Nhưng dù thế nào đi chăng nữa thì “mùa hoa anh đào” nở rộ trên mọi nẻo đường rất phù hợp với mùa nhập học, vào công ty ở Nhật Bản. Lễ Nhập học (Nyugakushiki) Thầy hiệu trưởng nói chuyện với học sinh trong lễ nhập học Nhật Bản có 4 mùa rất rõ ràng. Mùa Xuân là lúc mọi sinh vật bắt đầu sinh sôi, cây cối đâm chồi nảy lộc, là thời điểm rất phù hợp để bắt đầu một năm tài khóa mới. Chúng ta cùng tìm hiểu xem một lễ nhập học trong mùa hoa anh đào nở rộ, học sinh trong bộ quần đồng phục mới và chiếc cặp sách mới trong nắng Xuân trong tháng 4 ở Nhật như thế nào nhé. Đối với các trường đại học và trường chuyên môn. Đối với các bạn trẻ Nhật nhập học đại học, cao đẳng, dạy nghề ... trang phục vào ngày khai giảng thường là comple. Các bạn tham dự lễ nhập học trong tâm thế chỉ còn một thời gian ngắn nữa sẽ trở thành người lớn, một thành viên trong xã hội. Các bạn sinh viên năm trên cũng thường tập trung nguồn lực vào ngày khai giảng hàng năm để quảng bá cho hoạt động câu lạc bộ hoặc các hoạt động ngoại khóa của trường nhằm thu hút các bạn sinh viên mới vào câu lạc bộ của mình. Hoạt động ngoại khóa có 2 hình thức. Hoạt động trong “Câu lạc bộ” (bukatsu) thường mang tính bắt buộc, còn hoạt động trong “Circle” (Sa-kuru) thường là những hoạt động của những người cùng sở thích, tự do hơn. Hoạt động ngoại khóa của các trường Nhật rất phong phú, sáng tạo. Đây cũng là một nét thú vị trong cuộc đời học sinh tại Nhật Bản. Bản thân tác giả khi vào đại học ở Nhật cũng đã tham gia hoạt động câu lạc bộ và đã kết bạn và đã học hỏi được nhiều văn hóa cuộc sống Nhật Bản. Đối với tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông Với các cấp học phổ thông, ngày khai giảng là những cột mốc quan trọng trong cuộc đời các em, nên cả gia đình đều rất quan tâm vui mừng. Thông thường thì cả cha lẫn mẹ đều tham dự buổi lễ nhập học của con. Ngày này, nếu các trường có đồng phục thì học sinh sẽ được chuẩn bị trước để đến ngày đó mặc đồng phục đồng loạt đến trường. Các bà mẹ cũng chuẩn bị trang phục trang trọng và thường đeo chuỗi ngọc trai và gài hoa ở ngực áo, các ông bố mặc comple. Nếu không có đồng phục thì thường học sinh nam mặc comple, nữ mặc váy trang trọng. Lễ nhập học của Nhật thường tổ chức trong các nhà thể chất có mái che rộng rãi. Cha mẹ đi dép đi trong nhà tự mang theo (khi đi nhớ mang theo túi nilon để khi thay đổi giày thì đựng giày vào) còn các con thì mang giày đi trong trường đã được chỉ định. Năm 2020 và 2021, do đại dịch vi-rút corona, nhiều trường đã tổ chức lễ nhập học trực tuyến hoặc tổ chức ngoài trời. Trong buổi lễ, thầy cô hiệu trưởng sẽ có lời chào mừng với gia đình và các em học sinh, các anh chị lớp trên có những màn biểu diễn âm nhạc hòa tấu hoặc đồng ca trang trọng chào mừng. Cách tổ chức ngày lễ khai giảng ở Nhật thường quy củ, ngắn gọn và trang trọng, khác với ngày lễ khai giảng rộn ràng đầy màu sắc như ngày hội ở Việt Nam. Khung cảnh đầu tháng Tư với các gia đình bố mẹ con cái đi khai giảng trong thời tiết mát mẻ mùa xuân, xung quanh là hoa anh đào nở rộ, có lẽ là những hình ảnh đẹp nhất trong một xã hội yên bình của Nhật. Lễ đón nhân viên mới (Nyushashiki) Trao giấy chứng nhận tiếp nhận vào công ty (Ảnh: Báo Mainichi) Đa phần các công ty Nhật dù lớn hay nhỏ, năm kết toán có bắt đầu từ tháng Tư hay không thì cũng thường tổ chức lễ đón nhân viên mới vào đầu tháng 4. Buổi lễ là dịp để ban lãnh đạo công ty bày tỏ lời chào mừng các nhân viên mới. Trước khi được phân về các ban phòng khác nhau để chính thức bắt đầu làm việc, nhân viên mới tuyển dụng sẽ được đào tạo chung trong một thời gian. Tùy theo công ty mà quá trình đào tạo tập trung cho nhóm nhân viên mới vào này kéo dài từ 1 tuần đến khoảng 1-2 tháng. Nội dung đào tạo thường là về triết lý trong kinh doanh, cách nghĩ và mục tiêu của công ty, hiểu biết về sản phẩm, dịch vụ và cách làm việc cụ thể của công ty. Trang phục của mọi người trong lễ đón nhân viên mới thường là những bộ comple công sở có màu giản dị như đen, xám hoặc xanh dương, áo sơ mi trắng và đầu tóc được yêu cầu gọn gàng. Tháng Tư thời tiết vẫn còn khá lạnh ở một số vùng nên thường các bạn cũng có thêm áo khoác. Tại Việt Nam thường tuyển dụng không theo kiểu tuyển hàng loạt vào một thời điểm nhất định và đào tạo các bạn sinh viên mới tốt nghiệp kỹ như Nhật nên các công ty không có những buổi lễ đón nhân viên mới hoành tráng như Nhật mà thường nhân viên được tuyển dụng sẽ được phân ngay về các phòng ban và làm việc dưới sự chỉ đạo dạy dỗ ngay tại nơi mình làm việc. Cách tổ chức lễ nhập học hay lễ đón nhân viên mới thể hiện cách nghĩ về sự trân trọng các “bước ngoặt trong cuộc đời” của con người của đất nước Nhật. Đây là một buổi lễ truyền thống, là dịp để mọi người có thêm động lực mới tại những thời khắc quan trọng của cuộc đời. Nếu bạn đã đang và sẽ có dịp trải nghiệm những buổi lễ này, bạn sẽ thực sự cảm nhật được một góc của văn hóa Nhật Bản.

01/04/2021
Golden Week, tuần lễ vàng của người Nhật

Diễn ra từ ngày 29/4 đến 5/5 hàng năm, Tuần lễ Vàng (Golden Week) là kỳ nghỉ dài nhất trong năm của người Nhật. Năm nay, do dịch bệnh do vi-rút corona chủng mới, nên người dân được khuyến cáo hạn chế đi ra ngoài. Nhân dịp này chúng ta cùng tìm hiểu về lịch sử, ý nghĩa và các hoạt động phổ biến của người Nhật trong dịp này. Nhật Bản đang kêu gọi người dân thực hiện “hạn chế ra ngoài” và “ở nhà Tuần lễ vàng” để ngăn sự lan tràn của đại dịch COVID-19 Tại sao gọi là tuần lễ vàng? Vào tháng 7/1948, Nhật Bản ban hành đạo luật “Ngày lễ quốc gia” bao gồm 16 ngày lễ trong năm, trong đó có 4 ngày lễ nối tiếp nhau trong 1 tuần (từ 29/4 đến 5/5) tạo nên 1 tuần nghỉ ngơi cho người lao động Nhật Bản. Chính phủ Nhật với mong muốn tạo điều kiện cho người dân đi du lịch nghỉ ngơi giải trí nên đã tạo thêm một ngày nghỉ nằm giữa 4 ngày trên, làm thành kỳ nghỉ dài nhất trong năm tại Nhật. Một tuần thoát khỏi nhịp công việc hối hả và căng thẳng thúc đẩy người Nhật dành toàn bộ thời gian cho các hoạt động giải trí mà thông thường chỉ có thứ Bảy và Chủ Nhật thôi thì không thể thực hiện được. Đây cũng là dịp hốt bạc của 2 ngành công nghiệp phim ảnh và du lịch. Vào năm 1951, bộ phim Jiyu Gakko (Trường học tự do) bán được số lượng vé cao kỷ lục trong dịp Tuần lễ vàng (nhiều hơn cả dịp Năm mới và lễ Obon). Xuất phát từ việc này, Giám đốc của hãng phim Daiei Film đã gọi 7 ngày nghỉ lễ này là Tuần lễ vàng. Cách gọi này dựa theo tiếng lóng “giờ vàng” thường xuất hiện trên sóng phát thanh Nhật. Tuy nhiên, ai cũng hiểu đơn giản rằng, 7 ngày nghỉ kéo dài từ 29/4 đến 5/5 hàng năm là thời cơ hốt vàng hốt bạc của các ngành dịch vụ Nhật. Từ năm 2007 trở đi, tuần lễ vàng của Nhật bao gồm 4 ngày lễ sau: 1Ngày 29/4 là Ngày Showa, ngày sinh của Thiên Hoàng Showa. 2Ngày 3/5 là Ngày kỷ niệm Hiến pháp. 3Ngày 4/5 là Ngày Xanh. 4Ngày 5/5 là Ngày lễ Thiếu nhi Tên gọi của những ngày lễ đều có nguồn gốc của nó. - Ngày 4/5 vốn là ngày thường, nhưng do nằm kẹp giữa 2 ngày lễ 3/5 và 5/5 nên từ năm 1985, theo Luật ngày nghỉ lễ sửa đổi của Nhật Bản, ngày này được gọi là “Ngày nghỉ lễ quốc dân”. - Ngày 29/4 vốn là sinh nhật thiên hoàng Showa. Năm 1989, thiên hoàng Showa qua đời ngày này được đặt tên là “Ngày xanh” do sinh thời “Thiên hoàng Showa vốn là người hiểu biết sâu rộng về thực vật và rất yêu thích thiên nhiên”. Sau đó, năm 2007 với cách diễn giải “Thời kỳ Showa là thời kỳ trải qua nhiều biến động nhưng đã thực hiện được việc khôi phục và đảm bảo cho tương lai của đất nước” nên từ năm 2007, ngày 29/4 được đổi tên là “Ngày Showa”. Cũng nhân dịp này, ngày “Ngày nghỉ lễ quốc dân” vào ngày 4/5 được đổi thành “Ngày Xanh”. - Ngày 3/5 là ngày kỷ niệm “Hiến pháp Nhật Bản” được ban hành ngày 3/5/1947, tức 1 năm trước khi luật Nghỉ lễ của Nhật chính thức có hiệu lực. - Ngày 5/5 là “Ngày lễ Thiếu nhi”, được trở thành ngày nghỉ theo luật Ngày nghỉ lễ ban hành năm 1948. Theo luật này, ngày này là để “Bày tỏ sự tôn trọng nhân cách của trẻ em, mong muốn các em được hạnh phúc, đồng thời sự cảm tạ đối với người mẹ”. Ngày này vốn là tiết “Đoan ngọ” theo văn hóa Trung Hoa vốn để chúc phúc cho các bé trai nhưng cùng với việc ban hành đạo luật về ngày nghỉ lễ, ngày này được coi là ngày “chúc mừng sự trưởng thành và sức khỏe cho trẻ em”. Vào ngày Tết Thiếu nhi, Nhật Bản treo cờ cá chép koinobori trên cây nêu dựng trong vườn với 3 chú cá chép bằng vải tượng trưng hạnh phúc. Còn tại sao lại là cờ cá chép? Vì trong truyền thuyết của Trung Quốc có sự tích cá chép vượt vũ môn hóa rồng, nên những lá cờ cá chép ở Nhật được tạo ra với khát vọng tương tự. Hiện nay do nhiều gia đình sống ở các căn hộ chung cư nên cũng có nhiều bộ cá chép nhỏ để có thể treo ngay trên ban công mỗi gia đình. Cờ cá chép koinobori (trái) và búp bê võ sĩ (phải) trong ngày Tết Thiếu nhi Quang cảnh tuần lễ vàng năm 2020: khu vui chơi đóng cửa và người dân hạn chế ra ngoài Thông thường, vào dịp này, các khu vực công cộng ví dụ như công viên, Golden Week sẽ tô vào bầu không khí những sắc màu rực rỡ. Những tiếng cười giòn tan, những gia đình quây quần quanh bộ dụng cụ picnic, tận hưởng cuộc sống. Đáng tiếc rằng, Tuần lễ Vàng năm 2020 rơi đúng vào thời điểm thế giới đang phải căng mình chống chọi với căn bệnh COVID-19 do vi-rút corona chủng mới gây ra. Nhiều địa điểm giải trí công cộng vắng bóng người. Chắc hẳn, năm nay, các gia đình chỉ quây quần bên nhau tại nhà hoặc tới các địa điểm như công viên để vui chơi. Tuần lễ Vàng 2020, quang cảnh ở các địa điểm du lịch nổi tiếng của Nhật Bản đều khác biệt. Thể theo tuyên bố tình trạng khẩn cấp của chính phủ Nhật Bản, chính quyền địa phương trên cả nước đều kêu gọi du khách hãy thực hiện giãn cách và không đến du lịch ở địa phương mình. Những khu vực nghỉ dưỡng suối nước nóng ở xung quanh núi Phú Sĩ cũng như những địa điểm nổi tiếng trong thủ đô Tokyo đều vắng lặng. Tình hình này đã ảnh hưởng nghiêm trọng tới việc kinh doanh nhà hàng, khách sạn, nhà trọ tại các địa điểm du lịch vốn đông khách hàng năm. Đỉnh núi Takano-san ở Tokyo : quang cảnh nhộn nhịp vào tuần lễ vàng thường niên (trái) và vắng lặng khi các cửa hàng đều đóng của năm nay ⒸẢnh của báo Mainichi Đường cao tốc vắng xe do hạn chế ra ngoài Cũng do tình trạng giãn cách xã hội mà hàng năm, cứ đến dịp Tuần lễ Vàng các tuyến đường cao tốc từ các trung tâm hướng ra địa phương thường tắc nghẽn trong những ngày đầu và từ địa phương về trung tâm thường tắc nghẽn vào những ngày cuối. Nhưng năm nay, các tuyến đường cao tốc cũng chỉ lác đác bóng xe ô tô mà thôi. Đường cao tốc Toumei trước trạm dừng Kouhoku : cảnh tắc đường hàng năm (trái) và vắng xe năm nay (phải) ⒸẢnh của báo Mainichi

08/05/2020
Ý nghĩa của việc treo cờ cá chép (Koinobori)

Mấy năm đầu khi mới du học Nhật Bản, cứ đến dịp cuối tháng 4 đầu tháng 5, tôi thường thấy cảnh những con cá chép bằng vải sặc sỡ nhiều màu tung bay trên các góc nhà cao tầng từ các căn hộ hay trên ban công hoặc vườn nhà của những ngôi nhà ở Nhật và tôi thường tự hỏi không hiểu việc này có ý nghĩa ra sao. Sau này khi kết hôn (chồng tôi là người Nhật) và có con trai tôi mới được biết những chú cá chép vải đó là “Koinobori”, được treo lên trong ngày Kodomo-no-hi ( Ngày trẻ em ), một ngày nghỉ lễ ở Nhật Bản. １． Lịch sử của ngày Kodomo-no-hi Ngày lễ “Kodomo-no-hi” của Nhật Bản cũng tương tự như ngày Tết thiếu nhi 1/6 ở Việt Nam, ngày thể hiện tình yêu thương của mọi người đối với trẻ em. Ngày 5 tháng 5, vốn là tiết Tango no sekku (端午の節句), tức “Tiết Đoan Ngọ” ở Trung Quốc, được tổ chức để chúc phúc cho các bé trai và sau đó được du nhập vào Nhật từ thời kỳ Nara. Năm 1948, chính phủ Nhật đổi tên chính thức thành “Ngày trẻ em- Kodomo no hi” với ý nghĩa là “Cầu mong cho sự trưởng thành và sức khỏe của trẻ em” và ngày này trở thành ngày nghỉ lễ của Nhật Bản. Tuy nhiên, hầu hết người Nhật vẫn coi ngày này là “Ngày của bé trai”. Có lẽ là do ngày 3 tháng 3 hàng năm, các bé gái được toàn xã hội nâng niu kỷ niệm trong dịp Hinamatsuri - Lễ búp bê dành cho bé gái rồi. ２． Ý nghĩa của việc treo cờ cá chép Koinobori Cờ cá chép do học sinh tiểu học địa phương vẽ, được treo tại trung tâm mua sắm (4/2021, Quận Nakano, Tokyo) Tại sao “Cờ cá chép- Koinobori” lại là biểu tượng của ngày lễ này? Điều này cần quay ngược lại với câu chuyện văn hóa được lưu truyền và lan tỏa vào Nhật Bản từ thời xa xưa. Cá chép được coi là biểu tượng của sự cố gắng nỗ lực và cả sức mạnh bền bỉ qua câu chuyện truyền thuyết của Trung Quốc “ Cá chép hóa rồng”. Trong văn học Việt Nam cũng có câu chuyện du nhập tương tự về “ Vượt vũ môn” này. Câu chuyện kể rằng, một đàn cá hỗn hợp đã cố gắng chiến đấu để vượt lên một thác nước gọi là “Ryumon” (龍門- Cổng rồng). Trong khi tất cả những con cá khác bỏ cuộc và trôi dạt về phía hạ lưu, những con cá chép vẫn cố gắng, và khi vào trong Ryumon, chúng đã biến thành rồng. Do câu chuyện cổ này mà trong tiếng Nhật một câu tục ngữ “Koi no taki-nobori- 鯉の滝登り”, để chỉ sự “nỗ lực bền bỉ” hoặc “thăng tiến”. Dần dà, để cầu mong cho sức khỏe cũng như sự trưởng thành và tương lai của bé trai, người dân thường treo cờ cá chép Koinobori và những chú cá chép bằng vải lụa nhiều màu sắc, một truyền thống trong tháng của Nhật Bản cũng trở nên nổi tiếng thế giới này. ３. Người Nhật làm những gì trong dịp Kodomo-no-hi Ngoài treo cờ cá chép, các gia đình Nhật Bản cũng bày những búp bê tướng quân mặc giáp sắt, hoặc mũ tướng quân. Gia đình tôi khi sinh con trai, cũng được ông bà nội tặng một bộ trưng bày ngày lễ Kodomo no hi, mô hình mũ tướng quân và một bức tranh rất đẹp. Những sự động viên tinh thần mang tính biểu tượng này khiến tôi cảm nhận những thông điệp tinh tế của việc chúc phúc và trân trọng nhau. Bồn tắm có ngâm lá cây Shobu Vào ngày này, các gia đình cũng hay làm những bữa ăn đặc biệt, giàu hương vị và màu sắc để chúc phúc cho bé trai, cầu mong cho bé sức khỏe. Người Nhật thường thả vào bồn tắm một ít lá “菖蒲 - Shobu”, một loại lá có mùi thơm và vì tên gọi của cây đọc lên trùng với từ “尚武 - shobu”- nghĩa là “chiến đấu” trong tiếng Nhật. Ngày lễ Kokomo-no-hi nằm trong Tuần lễ Vàng, dịp nghỉ lễ dài ngày ở Nhật, nên đây cũng là dịp để gia đình quây quần, chứng kiến sự trưởng thành mỗi năm của con cháu. ４． Món ăn trong ngày Kodomo-no-hi Bánh dày nhân đỗ Kashiwa-mochi Cũng giống như ở Việt Nam, ở Nhật Bản, mỗi dịp lễ lại đi kèm theo những loại món đặc biệt. Dịp lễ Kodomo-no-hi cũng không ngoại lệ. Người Nhật hay nấu xôi đậu đỏ sekihan, hoặc chimaki, một loại bánh ngọt làm từ gạo nếp, gói trong lá tre. Các cửa hàng thường bày bán Kashiwa-mochi (柏餅), một món bánh nếp nhân đỗ ngọt bọc trong lá kashiwa - lá cây sồi. Cũng có nhà người mẹ tự làm lấy loại bánh này. Sở dỹ dùng lá kashiwa là do đặc tính cây kashiwa chỉ rụng lá già khi có chồi mới đâm ra, và khi bọc chiếc lá vào miếng bánh, trông chiếc lá rất giống hình mũ tướng quân thời xưa của Nhật Bản. Nếu bạn có dịp đi thăm gia đình người Nhật có bé trai dịp này thì tại sao lại không mua một hộp Kashiwamochi, chắc chắn người Nhật sẽ rất cảm động vì sự hiểu về văn hóa phong tục của bạn. ５． Tạo trải nghiệm trong ngày lễ Kodomo-no-hi Dịp đầu tháng 5, năm tài chính mới bắt đầu được một tháng, các gia đình cũng bắt đầu quen với nhịp sống mới. Hơn nữa, đây là dịp nghỉ lễ dài ngày Golden Week - Tuần lễ vàng ở Nhật Bản. Mở đầu là ngày 29/4 là “Ngày Showa”, ngày 3/5 là “Ngày Hiến pháp”, ngày 4/5 là “Ngày Xanh” cộng thêm ngày thứ Bảy và Chủ Nhật xen vào giữa nữa. Vào dịp này, cùng với các gia đình bạn bè người Nhật và người nước ngoài tổ chức những sự kiện gia đình để các bé có những trải nghiệm khác nhau, ví dụ như vẽ cá chép bằng màu thật tại công viên với nhiều gia đình cả Nhật bản và Quốc tế là một trong những trải nghiệp rất vui của gia đình tôi. Bố mẹ con cái cùng nhau vẽ màu thật, trang trí con cá chép theo ý mình, và các bé được mang về nhà, như một cột mốc lớn lên. Tại các trường mẫu giáo ở Nhật, trước dịp lễ này, cũng luôn có những bài về nghệ thuật liên quan đến ngày này như gập origami mũ tướng quân, chơi trò tướng quân. Ở nhiều nơi, người ta còn treo hàng vài trăm cờ cá chép rực rỡ sinh động, rất đẹp mắt. Năm nay do ảnh hưởng của đại dịch vi-rút corona nên nhiều hoạt động liên quan tới ngày lễ này bị hủy hoặc không tổ chức. Nếu ở Nhật, các bạn có thể đi chơi kết hợp check-in một số địa điểm với cá chép vải tung bay trên bầu trời Nhật Bản nhé. Một số địa điểm nổi bật trang trí cờ cá chép Koinobori như sau ・ 333 cờ cá chép tại Tokyo Tower ・ Lễ hội “Koinobori no sato matsuri” (こいのぼりの里まつり) (Tỉnh Gunma, Kanra-machi) ・ Cờ cá chép thả trên sông Asanogawa (浅野川のコイ流し) (Tỉnh Ishikawa, Kanazawa-shi) ・ Lễ hội Koinobori ở Tsuetate Onsen (杖立温泉鯉のぼり祭り) (Tỉnh Kumamoto, Oguni-cho) Xin được gửi lời chúc đến tất cả các gia đình có trẻ em nhân dịp ngày lễ Trẻ em 5/5.

29/04/2021
Tanabata

Mùa hè đầu tiên của tôi tại Nhật, khi kí túc xá bắt đầu vào thời kì học căng thẳng hơn để thi kì đầu vào cuối tháng 6 thì cũng là lúc một cây tre to, xum xuê được dựng ngay trong phòng sinh hoạt chung, bên cạnh bày những xập giấy nhỏ dài đủ màu sắc và nhiều loại bút dạ. Các bạn người Nhật cho chúng tôi biết rằng sắp tới là lễ Tanabata – tức Tiết Ngâu ở Nhật Bản và người Nhật có phong tục là viết những điều mình mong ước lên tờ giấy hình chữ nhật gọi là tanzaku đủ màu ấy rồi buộc lên cây tre thì ước nguyện sẽ thành hiện thực. Ngày lễ Tanabata 7/7 năm ấy, chúng tôi đều cầu mong trời đừng mưa để chúng tôi được thấy nàng Orihime (Chức Nữ) và chàng Hikoboshi (Ngưu Lang) được gặp nhau một năm một lần. 【Nguyễn Việt Hà】 1. Lễ hội Tanabata là gì? Nguồn gốc của lễ hội này Tanabata còn được đọc là "Shichiseki", có truyền thuyết từ Trung Quốc được du nhập vào Nhật Bản và trở thành một trong 5 lễ hội truyền thống đại diện trong năm của Nhật Bản. Về nguồn gốc của lễ hội này thì có nhiều giả thuyết trong đó có những giả thuyết chính là (1) Tình yêu của nàng Orihime và chàng Hikoboshi; (2) Một nghi lễ của Thần đạo Nhật Bản và (3) là truyền thuyết “Kikoden” của Trung Quốc. (1) Truyền thuyết thứ nhất là phổ biến nhất liên quan tới tên của hai ngôi sao sáng nhất dải Ngân Hà vào ngày 7/7 âm lịch với câu chuyện tình lãng mạn giữa nàng Orihime (Chức nữ) và chàng Hikoboshi (Ngưu Lang). Ngôi sao Chức Nữ ở chòm sao Thiên Cầm (Lyra) tượng trưng cho nữ giới làm nghề khâu vá còn ngôi sao Ngưu Lang ở chòm sao Thiên Ưng (Aquila) thì làm nông nghiệp; vì hai ngôi sao này xuất hiện rực rỡ nhất trên dải Ngân hà vào ngày 7 tháng 7 âm lịch nên người Trung Quốc xưa coi ngày này là “ngày quan trọng - Ngưu Lang - Chức Nữ có thể gặp được nhau một năm một lần”. Không chỉ có Trung Quốc, Nhật Bản và Việt Nam cũng có truyền thuyết như vậy. (2) Truyền thuyết thứ 2 pha trộn giữa một tập quán vốn có của Nhật Bản với truyền thuyết của Trung Quốc sau khi được du nhập vào Nhật. Theo truyền thuyết này thì vào ngày 7/7, một thiếu nữ được chọn ngồi trong một ngôi nhà bên cạnh dòng sông sạch đẹp và dệt áo cho vị thần hộ mệnh. Sau khi dệt xong, nàng đặt áo lên giá, bước ra ngoài và đợi thần đến. Người thiếu nữ này được gọi là "Tanabatatsume". Truyền thuyết này có trùng lặp với truyền thuyết Kikoden của Trung Quốc. Sau này, khi Phật giáo được du nhập vào Nhật thì thì lễ Bon tức lễ Vu lan vào ngày rằm tháng 7 âm lịch (tức ngày 15/8 dương lịch hiện nay) được coi trọng nên Tanabata được coi là những hoạt động chuẩn bị cho lễ Bon. (3) Đây là truyền thuyết Kikoden của Trung Quốc. Theo truyền thuyết này thì người phụ nữ ở Trung Quốc dùng chỉ màu xỏ vào 7 chiếc kim rồi đem bày cúng ở trước sân nhà và đây được cho là nguồn gốc của lễ cầu nguyện sao cho ngày càng giỏi giang trong nghề khâu vá. Từ xa xưa, ở Trung Quốc, người ta thường dùng chỉ hoặc vải 5 màu là xanh (xanh lá cây), đỏ, vàng, trắng và đen, để cúng là vì dựa trên thuyết Ngũ hành. 5 màu này được cho là nguồn gốc những miếng giấy 5 màu gọi là “Goshiki no tanzaku” dùng trong lễ hội Tanabata. 2. Các cách tổ chức lễ hội trong lịch sử Thời Heian, sự kiện Tanabata ban đầu là sự kiện trong cung điện. Giới quý tộc tổ chức cũng hoa quả, ngũ cốc và hải sản đồng thời ngắm nhìn các vì sao, chơi nhạc và thơ ca. Những giọt sương đêm đọng lại thành những giọt nước trên tàu lá khoai sọ được coi là “Những giọt sương của giải Ngân Hà" và được dùng để mài mực viết những bài thơ waka trên lá của cây Kaji để thể hiện những điều ước. Lá cây Kaji (梶の葉) từ lâu được coi là một loại cây linh thiêng và được sử dụng như một công cụ trong nghi lễ cúng thần. Vào thời kỳ Edo (thế kỷ 16 đến 19) lễ hội Tanabata dần dần lan rộng trong dân chúng và trở thành 1 trong 5 tiết quan trọng ở Nhật. Đây cũng chính là thời điểm hình thành tập quán viết điều ước lên giấy rồi treo lên cành tre. Vào thời kỳ này, người dân cũng bắt đầu có điều kiện để học thêm nhiều điều và trẻ em đi học chữ tại các nhà chùa, tiền thân của trường học hiện nay, cũng ngày càng nhiều nên nhiều người cũng muốn cầu nguyện với các vì sao mong cho mọi việc đều phát triển thuận lợi. Vậy nên, khi viết lên giấy thì không viết là “muốn có ○○” mà nên viết ước mơ của mình hoặc điều mình mong phát triển thuận lợi. Vậy tại sao lại dùng cành tre hoặc cành trúc để treo những điều ước đó? Vì giống như người Việt Nam, người Nhật cũng cho rằng, tre, trúc, loài cây tràn đầy sức sống và luôn xanh tươi ngay cả trong mùa đông, có một sức mạnh huyền bí. Sau lễ hội, những lời ước nguyện treo lên cành tre trúc thường được mang tới các đền Thần đạo để đốt chung với các loại bùa khác, hoặc có thể gói vào giấy và bỏ cùng rác đốt được. Còn cành tre, trúc cũng có thể tự đốt ở sân nhà hoặc bỏ cùng với rác có thể đốt được. Ngày xưa, có những vùng có tục thả trúc ra sông, biển nhưng nay do vấn đề môi trường nên người ta không còn làm thế nữa. Ngày nay ở Nhật Bản, trước lễ Tanabata vài tuần, các nhà trẻ, trường học, cơ quan, thậm chí cả ga tàu, không khí lễ hội Tanabata cũng rất náo nhiệt. Đi tới đâu ta cũng gặp những cành tre được dựng lên cùng với những xấp giấy tanzaku nhiều màu sắc đặt cùng với bút ở bên cạnh để mọi người viết và treo điều ước của mình. Nhiều địa phương còn tổ chức lễ hội Tanabata rất hoành tráng. Lễ hội Tanabata trở thành một nét văn hóa cầu ước và hy vọng của người Nhật. Khi con trai tôi học lớp 2, vào mùa lễ hội Tanabata, cháu có viết trong tanzaku treo ở trường và treo ở nhà là “Muốn được đi Kanransha- vòng quay khổng lồ”. Đọc được lời ước của con, đến tháng tiếp theo, vợ chồng tôi đã đưa con đi lên Karansha – giúp con thực hiện được điều ước ấy. Tanabata là sự kiện cả trẻ em lẫn người lớn ở Nhật đều nhiệt tình tham gia một cách vui vẻ và hạnh phúc. 3. Lễ Thất Tịch tại Việt Nam Cũng giống như Nhật Bản, truyền thuyết về chuyện tình Ngưu Lang Chức Nữ cũng được truyền tới Việt Nam nhưng dị bản của chuyện Ngưu Lang Chức Nữ trong văn hóa Việt Nam khác so với Trung Quốc. Ngưu Lang là vị thần phụ trách chăn trâu của Ngọc Hoàng được Ngọc Hoàng gả cho con gái yêu là Chức Nữ chuyên việc dệt vải. Hai vợ chồng quấn quýt nhau không rời. Chàng Ngư Lang vì mê nàng Chức Nữ mà bỏ bê việc chăn trâu còn nàng Chức Nữ vì mê tiếng sáo của chàng Ngưu Lang là bê trễ việc dệt vải. Ngọc Hoàng giận dữ, bắt cả hai phải ở hai bên bờ sông Ngâu và chỉ cho phép hai người gặp nhau vào ngày 7 tháng 7 âm lịch hàng năm. Khi tiễn biệt nhau, Ngưu Lang và Chức Nữ khóc sướt mướt. Nước mắt của họ rơi xuống trần hóa thành những cơn mưa và người Việt Nam gọi đó là mưa ngâu và Ngưu Lang – Chức Nữ còn được gọi bằng cái tên Ông Ngâu – Bà Ngâu. Vào tháng 7 âm lịch của Việt Nam (tức khoảng tháng 8 dương lịch) thời tiết ở Việt Nam rất nắng nóng, những cơn mưa ngâu là điều nhà nông rất mong chờ. Nhưng trong con mắt của người dân thì những trận mưa sụt sùi này chính là những giọt nước mắt của nàng Chức Nữ và chàng Ngưu Lang lúc chia tay nhau. Cũng vì câu chuyện “chia rẽ” này là ở Việt Nam, người ta thường tránh thời điểm tháng “ngâu” khi làm các thủ tục dạm ngõ, ăn hỏi, cưới xin để không gặp điều xúi quẩy. Cảm hứng từ câu chuyện tình mang nhiều nhớ thương này cũng là cảm hứng cho các nhạc sĩ Việt Nam sáng tác rất nhiều bài hát khác nhau như “Mưa Ngâu” của Nhạc sĩ Thanh Tùng hay bài hát “Hẹn Hò” của nhạc sĩ Phạm Duy... 4. Tanabata trong đời sống văn hóa Nhật – các lễ hội Tanabata nổi tiếng Trong các câu chuyện của chú mèo máy Doraemon nổi tiếng có rất nhiều câu chuyện liên quan đến Tanabata như vũ khí bí mật "Tên lửa Tanabata" hay câu chuyện “Bầu trời đêm tanabata rơi xuống(七夕の空が落ちてきた). Qua những câu chuyện manga và phim hoạt hình gần gũi như vậy, văn hóa của Nhật được truyền tải một cách tự nhiên đến thế hệ tiếp theo. Một số lễ hội nổi tiếng tại các vùng của nước Nhật như sau : ・Lễ hội Tanabata tại Kyoto = được tổ chức tại các điểm tham quan như sông Kamogawa v.v. ・Lễ hội Tanabata tại Sendai = 1 trong 3 lễ hội Tanabata lớn của Nhật Bản, rất nhiều quả cầu có tua dài được treo lên. Lễ hội Tanabata này nổi tiếng khắp thế giới, có những năm thu hút đến hơn 2 triệu lượt khách tham quan. ・Lễ hội Tanabata Shonan Hiratsuka ( tỉnh Kanagawa) = 1 trong 3 lễ hội Tanabata lớn nhất Nhật Bản. Lễ hội Tanabata trên toàn Nhật Bản [iconpress id="local_1803" title="external link" style="color:#525252; font-size:22px;" ] https://travel.rakuten.co.jp/mytrip/trend/tanabata ※ Năm nay, do ảnh hưởng của đại dịch vi-rút corona, nhiều lễ hội bị hoãn hoặc bị hủy. Nếu muốn tham dự, các bạn hãy xác nhận kỹ nhé.

30/06/2021